جلسه دوم: شاهد و مشهود؛ وعده خدا به ستمگران اخدود
00:33:43
«اخدود» با تفسیر آیات سوره بروج، سرگذشت مؤمنانی را بررسی میکند که به جرم ایمان در آتش سوزانده شدند. این مجموعه با تطبیق جریان اخدود بر حوادث تاریخی و معاصر، از وعده الهی به مؤمنان و ستمگران تا مسئولیت تماشاگران و سکوتکنندگان در برابر ظلم را تبیین میکند.
معرفی
شرح قسمهای خدا در قرآن.[2:15]
قسم خدا برای به آتش کشیدن قاتلان و شاهدان قتل اصحاب اخدود![6:00]
کشورها و جریانهایی که مصادیق امروزیِ جریان اخدود و مخاطبین خدا در سوره بروجاند.[16:00]
وعدهی عقوبتِ فتنهگران و پاداش مظلومانِ اخدود، در سوره بروج.[21:30]
بیرون آوردن قاتلان حضرت زهرا(س) از قبر و به آتش کشیدن آنها، به دست امام زمان (عج).[25:20]
روضه؛ در سوگ مادر شهیده میان در و دیوار و تازیانه… و آنجا خدا شاهد بود...[29:00]
قسم خدا برای به آتش کشیدن قاتلان و شاهدان قتل اصحاب اخدود![6:00]
کشورها و جریانهایی که مصادیق امروزیِ جریان اخدود و مخاطبین خدا در سوره بروجاند.[16:00]
وعدهی عقوبتِ فتنهگران و پاداش مظلومانِ اخدود، در سوره بروج.[21:30]
بیرون آوردن قاتلان حضرت زهرا(س) از قبر و به آتش کشیدن آنها، به دست امام زمان (عج).[25:20]
روضه؛ در سوگ مادر شهیده میان در و دیوار و تازیانه… و آنجا خدا شاهد بود...[29:00]
متن
!! توجه: متن زیر توسط هوش مصنوعی تولید شده است !!
بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابوالقاسم المصطفی محمد و آله الطیبین الطاهرین و لعنة الله علی القوم الظالمین من الآن الی قیام یوم الدین. رب اشرح لی صدری و یسرلی امری واحلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی.
مطلبی که عرض میکردیم، این نکته در قرآن میفرماید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». که دیروز عرض کردیم، این "اصحاب اخدود" ممکن است حالا از جهت تاریخی بر افراد مختلفی منطبق باشد؛ ولی قضیه این است که همیشه تاریخ، در هر دورهای، اصحاب اخدودی هست. یک جماعت مظلومی که به تعبیر قرآن گناهشان این است: «وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». هیچ جرم و گناهی ندارند جز اینکه ایمان دارند؛ به خاطر همین ایمانشان است که در فشارند، در مشکلند.
سوره مبارکه بروج، سورهای است که به این ماجرای اصحاب اخدود اشاره میکند. حالا آیات ابتدایی و میانی و پایانیاش، هر کدام به یک طریقی با این فضا مرتبط است. ابتدای سوره، خدای متعال قسم میخورد: «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، «وَ الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ»، «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ».
قسمهای قرآن مثل قسمهای ما نیست. ما وقتی که دلیل نداریم قسم میخوریم. مثلاً میگویند که آقا شما، یکی ادعا میکند، میگوید: من اینقدر پول دادم به فلانی. میگویند: مدرکت کو؟ میگوید: مدرک ندارم، ولی به خدا من اینقدر پول دادم بهش. آنجایی که مدرک نداریم قسم میخوریم، آنجایی که سند نداریم قسم میخوریم. خدای متعال این شکلی نیستش که قسم بخورد به خاطر اینکه دلیل ندارد. نه، اتفاقاً، این را که هم علامه طباطبایی در المیزان اشاره میکند و هم جوادی آملی در تفسیر تسنیم، خدای متعال قسمش دلیل است. با آن چیزی که قسم میخورد، قسمش از جنس قسمهای ما نیست. حتی آنجوری هم که بعضی فکر میکنند که خدا مثلاً در قسم خوردنش میخواهد یک چیز را مقدس بکند، این هم نیست. بله، البته آنی که به آن قسم میخورد، محترم و ارزشمند است؛ ولی خود همان، در آن نکتهای است. به آن چیزی که قسم میخورد، همان خودش دلیل است.
حالا ما یک وقتی مفصل سوره مبارکه نجم را، در تهران جلساتی بود، روی این آیه چند جلسه بحث کردیم. وقتی میخواهد بگوید که پیغمبر اشتباه نمیکند، خطا نمیگوید، شما را به اشتباه نمیاندازد، خدا به ستاره قسم میخورد: «وَ النَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ»، «مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَ مَا غَوَىٰ»، «وَ مَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ». کلمات چقدر قشنگ! به این ستارهای که پایین آمده قسم! «هَوَىٰ» یعنی پایین آمدن. «مَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ»، پیغمبر از سر هوا قسم حرف نمیزند. دو تا «هَوَىٰ» آورده: یکیاش به معنای پایین آمدن است، یکیاش به معنای اشتباه کردن یا هوای نفس. به ستاره قسم، پیغمبر حرف بیخود نمیزند.
خب، بعضی میگویند که خب، یعنی چه به ستاره؟ پاسخ این است که خود همین دلیل است. خدایی که برای اینکه شما «وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ»، ستاره را در آیه دیگر فرمود وسیله هدایت است؛ خدایی که برای اینکه شما قطب پیدا کنید، مسیر را پیدا کنید، شرق و غرب را پیدا کنید، در دریا گم، در بیابان گم نشوید، ستاره قرار داد و این ستارهها را سر جای ثابت خودش قرار داد، این ستارهها هیچوقت به شما دروغ نمیگویند، این ستارهها هیچوقت اشتباه نمیکنند، هیچوقت این ستارهها شما را به اشتباه نمیاندازند. خدایی که ستاره را این شکلی آفرید، میآید پیغمبری به شما بدهد که او شما را به اشتباه بیندازد؟ به ستاره قسم، پیغمبر اشتباه نمیکند. قسم خدای متعال خودش دلیل است. به این نکته گاهی توجه نمیشود.
حالا به ماجرای اصحاب اخدود وقتی که میخواهد اشاره بکند، چند تا قسم میخورد. این «اصحاب اخدود»، کلمهاش کلمه زیرکانه و لطیفی است، به هر دو تا میخورد: اصحاب اخدود هم کسانی که در این اخدود -که دیروز عرض کردم، اخدودها چالههایی بود که، چالههای بزرگی که درست میکردند و اینها را میریختند در آن چالهها و میکشتندشان- همان کسانی که در این چالهها کشته میشوند، اصحاب اخدودند؛ هم همان کسانی که این چالهها را درست میکنند و بقیه را در این چالهها میکشند، اصحاب اخدودند.
بعد قرآن میفرماید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». این کلمهاش هم لطیف است. «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، یک معنایش این است که آن کسانی که در این چالهها بودند، کشته شدند؛ اصحاب اخدود یعنی آن مظلومین کشته شدند. یک معنای دیگرش این است که آن کسانی که این چالهها را درست کردند، کشته باشند؛ «قُتِلَ» نفرین باشد، مرده باشند، مرگ بر اصحاب اخدود، مرگ بر آن کسانی که درست کردند.
یک عده هم میگویند آقا ما اهل نفرین و این حرفها نیستیم، در مسجدها اینها مرگ و فلان و اینها نمیگویند. آدمهای خوبی هستند، البته خوباند ولی بیعقلند دیگر! خوباند، نفهمند. داریم خوبی که قرآن حالیش نیست. «مرگ بر آمریکا» شعار قرآنی است، «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، مرگ بر اسرائیل شعار قرآنی است. اینها اصحاب اخدود نباشند، دیگر کی اصحاب اخدود است؟ کی بمب اتم در عالم استفاده کرده؟ بمب اتم در ناکازاکی، هیروشیما وقتی میزند، نزدیک مدرسه بچهها میزند. کیم، بچهها را در میناب تکهتکه کرد؟ ازش فقط یک دانه جلد چسب رازی مانده، هیچی دیگر از این بچه پیدا نشد، از این ماکان نصیر. میگویند که ظاهراً موشک مستقیم به تن این بچه خورده. یک کلاس دیگر در مدرسه، حالا خیلیهایش که این بچهها تکهتکه شدند و ازشان چیزی به جا نمانده. یک کلاس دیگر در مدرسه، همه جسدها سالم است. میگویند آقا اینها چطور شهید شدند که همه جسدشان سالم است؟ گفتم این بچهها همه سکته کردند، جان دادند. مرگ بر اصحاب اخدود، مرگ بر این کسانی که اینها را این شکلی مظلوم کردند. جرم اینها چی بود؟ جرم این بچهها چی بود؟ «إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». هم حتی همین هم جرم اینها نبود. خیلی عجیب است! قرآن میگوید جرم اینهایی که کشته شدند، این بود که ایمان داشتند. جرم این بچهها چی بود؟ اینها حتی به سنی هم نرسیدهاند که بخواهد ایمان در مورد اینها معنا داشته باشد، انتخاب کرده باشد. این دیگر بچهکشی است. قدیم طرف به یک سنی میرسید، ایمانی پیدا میکرد، بعد حالا چون مؤمن بود میکشتندش. این هنوز به آن سنی نرسیده که بهش بخواهند بگویند مؤمن. این را برای چی کشتی؟
«مرگ بر اصحاب اخدود» مصداق بارزش آمریکا و اسرائیل و اتحادیه اروپا و این کشورهای حقیر و پست و مفلوک و جنایتکار حاشیه خلیج فارس است که همهشان شریکاند در این جنایتها. امارات و قطر و عربستان سعودی که او خودش اصحاب اخدود است، این همه کودک کشته در یمن، این همه جنایت کرده. «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ».
خدای متعال وقتی این قضیه را میخواهد بگوید، سه تا قسم میخورد، بعد میگوید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، قسم به آسمان، آسمانی که برجهایی را دارد. این برجها را برخی فکر کردند منظور همین دوازده تا برجی است که ما میگوییم: اول برج، آخر برج، حقوقها را سر برج ریختند و اینها. بعضی فکر کردند این برج معنایش این است. نه، علامه میفهمد این برج معنایش این نیست. برج همین برجی است که ما در فارسی میگوییم که مثلاً آقا طرف برج ساخته. اینجا برج یعنی چیزی که خیلی نما و شکوه دارد، جلوه دارد. «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ» یعنی این آسمان پرشکوه. این آسمان آنقدر جلوهگر، آسمانی که آنقدر شکوه و جلوه دارد، به این آسمان قسم. نکتهای که عرض کردم چیست؟ قسمی که خدا میخورد به جای دلیل نیست، خودش دلیل است. سه تا قسم بعد ماجرای اصحاب اخدود: «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، به این آسمان پرشکوه قسم.
«وَ الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ»، به آن روزی که وعدهاش را دادم قسم. چه روزی است؟ روز قیامت. البته این روزهای وعده داده شده زیاد است. یکیاش روز قیامت است که وعده داده شده. یکی روز نابودی شیطان است که خدا بهش وعده داده. یک روز ظهور امام زمان است. «وَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ»، در سوره مبارکه نور، ظهور امام زمان هم روز ظهور هم روز وعده داده شده است. روز رجعت، روز ظهور، روز قیامت، روز نابودی شیطان، همه اینها میتواند «یوم موعود» باشد. به روزی که وعده داده شده قسم. دوباره میگویم: به آسمان پرشکوه قسم، به روزی که وعده داده شده قسم.
«وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، به آن کسی که شاهد و آن چیزی که محل شهادت است. این شهادت نه به معنای کشته شدن در راه خداست. دیگر ببخشید، یکم بحث امروزی خیلی طلبگی، بحث سخت نیست، ولی دیگر بحث تفسیری شد و کمی حالت کلاس پیدا کرد. معارف قرآن، معارف بسیار زیبا و البته غریب قرآن است. این شاهد و شهادت نه به معنای کشته شدن در راه خداست، اینجا در معنای آن چیزی که در دادگاه شهادت میدهند علیه یک کسی. این شهادت به معنای اینکه میگویند طرف شاهد بود یعنی وایستاده بود نگاه میکرد، مشاهده میکرد. به آن کسی که مشاهده میکرد و آن چیزی که مشاهده میشد، به این دو قسم. اصحاب اخدود کشته شدند. خب، خدای متعال در این قضیه اصحاب چند تا نکته میخواهد بفرماید: یکی اینکه این اصحاب که کشته شدند چه شکلی کشته شدند. یکی بعد اینکه کشته شدند برای قاتل و مقتول چه اتفاقی میافتد؟ آن قسمی که میخورد زمینهساز طرح این مسئله است. به این آسمان پرشکوه قسم، به روزی که وعده داده شده قسم، به کسی که مشاهده میکرد و چیزی که مشاهده میشد قسم، این اصحاب اخدود کشته شدند. یک عدهای اینها را انداختند در این چاله و آتش زدند و کشتند. یک عده هم نشسته بودند نگاه میکردند. آها، «شاهد و مشهود»، این شد!
ببینید ادامه آیه را چقدر زیباست: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». این اصحاب اخدود را با چی کشتند؟ با یک آتش شعلهور، یک آتش قوی. «ذَاتِ الْوَقُودِ» بود، سوخت خیلی قوی داشت، شعلهور بود. «إِذْ هُمْ عَلَیْهَا قُعُودٌ»، «وَ هُمْ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ». کشته میشدند، بقیه هم نشسته بودند نگاه میکردند نسبت به این کاری که برای مؤمنین میشد. به آن چیزی که مشاهده میکند و آن چیزی که مشاهده شده قسم. من آتش میزنم این کسانی که این مؤمنین را آتش زدند و آن کسانی که دیدند مؤمنین آتش میگیرند و نشسته بودند نگاه میکردند. ببین چقدر این ربط این آیات با همدیگر جالب است! آن کسانی که دیدند، نگاه میکردند. یک عده خودشان اصحاب اخدود بودند، این آتش را به پا کردند. آمریکا و اسرائیل و حالا در آمریکا مثلاً کنگره و مجلس سنا و دولت آمریکا، اینور اسرائیل، اتحادیه اروپا و اینها خودشان عامل کار بودند. یک عده هم بودند نگاه میکردند. میتوانستند واکنش داشته باشند، واکنشی نداشتند، عین خیالشان نبود، موضعی نداشتند، برخوردی نداشتند. «وَ هُمْ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ»، اینها فقط نشسته بودند مشاهده میکردند، ساکت نظارهگر بودند. به آن خدای نظارهگر قسم، این نظارهگرها و تماشاچیهای ساکت را آتش خواهم زد. تو شاهد بودی، نشستی نگاه کردی که اینها دارند آتش میزنند. من هم شاهد کار تو بودم. «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، من هم حواسم به کار تو بود، من هم چشمم به تو بود که چهکار میکنی. این همان کلامی است که حضرت زهرا سلام الله علیها در خطبه فدکیه با دل سوزان فرمود: «فَبعَیْنِ اللَّهِ مَا تَفْعَلُونَ». جلوی چشم خدا دارید حق من را میخورید، جلوی چشم خدا دارید ارث من را بالا میکشید، جلوی چشم خدا دارید به من ظلم میکنید. خدا شاهد است. «فَنِعْمَ الْحَكَمُ اللَّهُ»، خوب حکمی است خدا، خوب زعیمی است پیامبر، خوب شاهدی است خدای متعال. ملائکه الهی، دستگاه عدل الهی، اینها شاهدند که شما دارید چهکار میکنید. عالم حساب و کتاب دارد، خدا حواسش به همه چیز هست، از دست خدا در نمیرود، یک ذرهاش هم.
حالا بعضی وقتها آنقدر ظلم گنده و زیاد میشود، جزئیات اصلاً به چشم ماها نمیآید، اصلاً به چشم کسی نمیآید. جملاتی که بعضی وقتها به صورت جاهلانه و احمقانه میگویند که مثلاً بچهها را خب کشتی، نظامیها را باید بزنیم، خانه را چرا زد؟ آن جملهای که طرف گفته بود، میگفت خانه را چرا زد، انگار مثلاً پادگان را کارش درست است، برحق است، نظامیها را بکشد، انگار اشکال ندارد. سرباز بکشد، فرمانده بکشد، سردار بکشد، کسی بابت این ایراد نمیگیرد. آنقدر مظلوم، آنقدر خون ناحق این وسط هست، دیگر کسی سؤال نمیکند که چرا فرمانده را زدی، سردار را زدی؟ در حالی که همان هم محل سؤال است. این فرمانده را برای چی زدی؟ سردار را برای چی زدی؟ این نیروی نظامی بوده. خیلی خب، غلط کردید نیروی نظامی را زدی. گناه نیروی نظامی چی بود؟ این کجا به، حتی در دفاعش هم به شما تعدی نکرده. میتوانستیم، میتوانستند سردارهایمان، فرماندههایمان وقت دفاع منزل مسکونی بزنند، خانهها را بزنند؟
این سردار حاجیزاده، اوّلی که میآید هوافضا سال ۸۸، رهبر شهید که به ایشان مأموریت میدهد، خب، در آن دوران چند تا بحث بوده. مینشینند یک وقتی، یک جلسهای داشتیم، برادر خانم ایشان که از معاونین ایشان هم بود، جلسه خصوصی بود، مفصل تهران این قضایا را ایشان در آن جلسه تعریف کرد که ما نشستیم در جلساتی چند تا محور را بحث کردیم. سه تا محور ظاهراً که باید هوافضا برود به سمت این سه تا. سردار حاجیزاده محضر رهبر شهید این را ارائه کرد، جواب ما این سه تا محور را میخواهیم کار کنیم. بگو. ایشان فرمودند: اینها خوب است، اشکال هم ندارد، ولی من از شما یک چیز میخواهم، موشک، آن هم نقطهزن. موشک نقطهزن آن موقع خیلی حرف موشک نقطهزن و اینها مطرح نبود. ایشان گفت: باشد. بعد روی سه تا موضوع دیگر کار کرده بود. آمد این رفقایش را جمع کرد و متمرکز شدند موشک نقطهزن. از مثلاً نقطهزنی تا فاصله یک کیلومتر شروع شد، تا فاصله یک کیلومتر؛ یعنی موشک را جایی که میزدند، تقریباً یک کیلومتر فاصله داشت با آنجایی که هدف. ارائه داد. ایشان گفت: رهبر شهید فرمودند: خوب است، ولی من نقطهزن میخواهم. همینجور هی مرحله به مرحله تا ۵۰۰ متر، تا ۲۰۰ متر رسید، تا فاصله ۲ متر. آنقدر رهبر شهید تأکید کردند به این نقطهزن. خیلی کار سختی است. موشک هایپرسونیک بخواهد نقطهزن باشد، تقریباً در دنیا میشود گفت نیست، اصلاً نیست که با یک متر، دو متر فاصله. یک متر، دو متر فاصله یعنی آقا اینجا تا آنجا هیچ فرقی ندارد. ظاهراً سؤال شده بود برایشان که آقا چرا اینقدر اصرار به این نقطهزن به این شکل؟ ایشان فرموده بودند: نمیخواهم حتی یک نفر مظلوم این وسط به ناحق کشته شود. میخواهم دقیق، اگر قرار است یک نفر یک جایی بخورد، همان یک نفر به همان جا بخورد، یک دانه واحد اینور و آنورش نباشد. خیلی حرف است!
حالا شما این سردار را، این فرمانده را گرفته کشتی. برای بعضیها مسئلهای نیست، میگویند بچه را نکش. حالا نظامی است. ولی برای خدا که مسئله است. نیروی نظامی را برای چی کشتی؟ این چه جرمی کرده بود؟ این جز اینکه از خودش دفاع بکند، چهکار کرده بود؟ گاهی آنقدر ظلم و جنایت زیاد میشود، یک سریهایش را اصلاً کلاً نادیده گرفته میشود، اصلاً به حساب نمیآید. برای ماها به حساب نمیآید، برای خدا که به حساب میآید. سر سوزنش را، خردلش را حساب میکشد. اعتنا ندارد و کاری ندارد. نخیر، بگذار روز حساب و کتاب بشود، میبینی چه چیزهایی را خدای متعال در حساب میآورد. چرا؟ چون خودش شاهد است. همان کسی که قرار است حکم بکند. دادگاه یکی دیگر شاهد است، یکی دیگر حکم میکند. در دادگاه همین قدر که بتواند طرف را به عنوان مجرم ثابت بکند، آن حکم اصلی مثلاً اعدام اگر قرار باشد طرف بشود، قرائن و دلایلش، بیّناتش اگر بیاید، اعدام طرف را بتوانند صادر بکنند، دیگر نسبت به بقیه جرایم طرف خیلی معمولاً حساسیت نشان نمیدهند، دیگر تمام شد دیگر، اعدام دارد میشود دیگر، بالاترینش. بعد هم آنی که قرار است شهادت بدهد، شاهد باشد، غیر از آنی است که قرار است حکم میکند. در دادگاه الهی این شکلی نیست. آن کسی شاهد است که خودش حکم میکند. به هم ریزش را شهادت میدهد و میبیند و شاهد بوده، هم درشتش را. هم برای ریزش حکم صادر میکند، هم برای درشتش. یک سر سوزنش، یک ذرهاش گم نمیشود. اگر بخواهم به این موضوع بپردازم، بحث خیلی وسیعی میشود، نکتهاش هم زیاد دارد.
این اصحاب اخدود، آن قاتلها این مظلومین را کشتند، یک عده هم بودند شاهد قضیه بودند. همه اینها در آن جرم شریکاند. تو چرا سکوت کردی؟ تو چرا حرف نزدی؟ «عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ»، «وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». جرم اینها چی بود غیر از اینکه ایمان به خدا داشتند؟
بعد خدای متعال میفرماید که: «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا». اینجا دو تا گروه میشوند: یک گروه این مؤمنان بودند که جرمشان ایمان بود، کشته شدند. یک گروه هم فتنهگرها بودند که این مؤمنان را در فشار میگذاشتند. فتنه فقط اینکه بخواهد کسی بیاید مثلاً خیابان را به هم بریزد و آتش بزند و اینها نیست. هر کسی که میخواهد یک بلایی، یک فشاری سر یک مؤمنی دربیاورد که او دست از ایمانش بردارد، به این میگویند فتنه. «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ»، آنهایی که فتنه کردند، سر مؤمنین و مؤمنات را در فشار قرار دادند، من با اینها چهکار میکنم؟ «ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ». اینها هم گرفتار جهنم میشوند، هم آتششان میزنم. چرا؟ چون اینها آتش میزدند. «عَذَابُ الْحَرِيقِ». این مال کیاست؟ مال آنهایی که ظلم میکردند.
حالا مال آنهایی که ظلم بهشان شد، مظلوم بودند، چی؟ به جرمشان ایمانشان بود. «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ». بهشتی دارند که این چشمه از زیرش جاری است. خب، چشمه و آب نماد حیات است دیگر. هم مسرت، هم فرح، هم خوشی است، هم دارایی است، هم زندگانی، آبادانی. آب وقتی یک جایی همیشه جاری باشد، همه اینها هست. اینها یک بهشتی دارند که از زیرش همیشه این آب جاری است. «ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ». این آن پیروزی بزرگ است.
حالا چرا من با آنها اینطور کردم، با اینها اینطور؟ «إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِیدٌ». زورم زیاد است، ضربه دستم شدید است. اگر قرار باشد من سیلی بزنم، حالی میکنم کی به کی است، چه خبر است. البته خدا مهلت میدهد. «وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ». خواهیم دید، دور نیست انشاءالله آن روزی که این سیلی خدای متعال در گوش این آمریکا و اسرائیل و بقیه این ظالمین خواهد خورد. این بطش ربک، این چک محکم که ویرانگر، خانمانسوز، خانمانبرانداز سر اینها در خواهد آمد.
بعد دیگر خدای متعال را معرفی میکند آیات بعد که این خدایی که قرار است این انتقام را بگیرد. «إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ». بخواهم واردش بشوم طولانی میشود. «وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ». همان کسی است که آغاز خلقت با اوست، آغاز با اوست، انجام با اوست، غفور و ودود است. اگر از مؤمنان حمایت میکند و انتقام میگیرد، چون مهربان است، دلسوز است. «ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ». صاحب عرش، حاکم و فرمانروای عالم است. «فَعَّالٌ لِمَا یُرِیدُ». هر چه را اراده کرده باشد، انجام میدهد.
بعد یک نمونه میآورد: «هَلْ أَتَاكَ حَدِیثُ الْجُنُودِ»، «فِرْعَوْنَ وَ ثَمُودَ»، «بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ»، که دیگر تا آیات پایانی. یک نمونه عینی، کارگاهیاش. فرعون و ثمود جنایت کردند. فرعون یکطور، ثمود یکطور. خدا هم البته مهلتی داد به اینها، ولی آخرش هم دیدی چی شد؟ این چک خدای متعال خورد. هم فرعون با همه آن شکوه و عزت ظاهری که داشت، نابود شد، غرق شد؛ هم قوم ثمود که آنقدر قلدر بودند و خدمت شما عرض کنم که شتر حضرت صالح را با آن بچه کوچکش کشتند. احساس میکردند که زورشان هم زیاد است و اینها، به آن گرفتاری و بدبختی افتادند. این قاعده ثابت در این عالم. هیچ چیزی از چشم خدای متعال دور نمیماند. وقت انتقام که برسد، ریز و درشتش را حساب و کتاب در مورد قضیه حضرت زهرا سلام الله علیها همینطور شد. یک بخشش در همین دنیاست، یک بخشش در قیامت. روز انتقام که برسد، حساب و کتاب تمام این جرمهایی که شده، خواهد شد.
انشاءالله در روایت دارد امام زمان ظهور که میکنند، جز اولین برنامههای حضرت، از اولین کارهای حضرت این است که وارد مدینه میشوند. وارد مدینه که میشوند، میآیند سر وقت قبر این دو نفر. این دو تا را از قبر بیرون میکشد. روی یک دیواری اینها را به سینه دیوار آویزان میکنند. قضیهای دارد در روایت اشاره شده که اینها آویزان به این دیوار که میشوند، از پشت اینها شروع میکند یک سری شاخه و برگ و اینها درآمدن. یک عده آدم سادهلوح میگویند که ما ایمانمان به اینها افزایش پیدا کرد. دیدیم که اینها آنقدر مثلاً مقدسند و خوبند که از قبل اینها دارد شاخ و برگ در میآید و نشان میدهد که اینها مثلاً جایگاهی دارند. دورهای ایمان میآورند، ایمانشان تقویت میشود به اینها. یک دو سه روزی ظاهراً اینها را آویزان روی آن دیوار نگه میدارند. این هم که حالا شاخ و برگ در میآید، توضیح دارد که الان وقت نیست بخواهم اشاره بکنم. یک مدتی میماند با این اوضاع که این شکلی میشود. حضرت اینها را به نطق میآورند. این دو نفر، این دو تا قاتل، عامل اصلی جنایت در مدینه و قتل حضرت زهرا سلام الله علیها. سؤال میکنند، میفرمایند که: «جرم مادر من چی؟ این جنایتی که کردید در مدینه برای چی این کار را؟ «وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ»». جرم این مادر چی بود؟ مگر چی میخواست؟ چه حرف ناحقی زد؟ چه مطالبه ناحقی کرد؟ آنجا انتقام ریز و درشت جنایتی که اینها در مدینه کردند، به اندازه ظرف دنیا گرفته میشود. قیامتش هم حساب خود را دارد: «وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ». آتش زده میشود، آتش زده میشود. اصحاب اخدود، آنهایی که آتش زدند، «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ»، با آتش آمدند. آنهایی که جرمشان آتش زدن است، انتقامشان هم آتش گرفتن است. لذا دارد که امام زمان اینها را آتش میزند، میسوزاند، ذره ذره میکند در حد دنیایش. قیامتش بماند.
در روایتی دارد وقتی امام جواد علیه السلام کوچک بودند، خردسال بودند، کنار کعبه با امام رضا علیه السلام. حضرت خیلی انس عجیبی با امام جواد داشتند. در سن بالا خدا این بچه را به امام رضا داد. مدت زیادی هم نتوانستند امام رضا بیشتر کنار این بچه باشند. چهار پنج سالی کنار این بچه بودند با هم. حالا بچه که میگوییم به حسب چیزی که ماها میگوییم وگرنه امام که بچگی ندارد، کلمه بچه بخواهد برایش به کار برود. در سن خردسالی جدا شد امام رضا از امام جواد. امام جواد را در خردسالی در مدینه گذاشتند و آمدند اینجا. در همان چند سالی که بودند کنار امام جواد، خیلی عشق عجیبی از امام رضا نسبت به امام جواد نقل شده. شبها گهواره امام جواد مینشست، حضرت تا صبح به تعبیر ما قربان صدقه امام جواد میرفت. بابا فدایت بشود. روی پا مینشاند. تعبیر دارد که برایش موز را پوست میکَنَد، تکهتکه در دهان امام جواد میگذاشت.
یک جا دارد که دیدند امام جواد علیه السلام دست به زمین فشار میدهد، آسمان را نگاه میکند، یک حال عجیبی دارد، غم سنگینی در دلش. امام رضا فرمود: چیه عزیزم؟ چرا اینقدر پریشانی، به هم ریختهای؟ به چی فکر میکنی؟ فرمود: به مادرم فاطمه دارم فکر میکنم با مادرم چهها کردند. و اگر دستم برسد به اینهایی که این جنایت را با مادرم کردند، اینها را از قبر بیرون میآورم، آتششان میزنم، خاکسترشان را به باد میدهم. چرا اینها این کار را با مادر من کردند؟ «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». آنی که اینجور با آتش آمده، جزایش این است که آتش بگیرد. پشت در خانه پیغمبر، پشت در خانه فاطمه، با آتش میآید، با هیزم میآید. «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». این حقش همین است که آتش بگیرد.
فدای آن مادری که بین در و دیوار آتش به دامنش افتاد، آتش بر پیکرش افتاد. چهها که نکردند اینها در مدینه، چهها که نکردند. چه ظلمها که نکردند. روی دختر پیغمبر دست بلند کنند، سیلی بزنند، تازیانه بزنند، غلاف شمشیر بزنند. روی بازو بزنند، به صورت بزنند، به پهلو بزنند، به سینه بزنند. چهها که نکردند. ریز و درشت این را خدا شاهد بود. نه فقط خدا، امیرالمؤمنین هم شاهد بود. جلوی چشم علی زدند، جلوی چشم علی فاطمه را آتش زدند، فاطمه را سیلی زدند، فاطمه را تازیانه زدند. نه فقط امیرالمؤمنین شاهد بود، حسن و حسین هم شاهد بودند. «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، قسم به آن کسی که مشاهده کرد و قسم به آن چیزی که مشاهده شد. خدا انتقام خواهد گرفت.
من این چند کلمه، عرضم تمام. یک داستانی دارد. یک وقتی بعد سالها که گذشت، حالا دوران امیرالمؤمنین گذشت، دوران امام حسن مجتبی شد. یک جلسهای برگزار شد. یک گروهی از این اطرافیان درجه یک معاویه جلسه ترتیب دادند با امام حسن مجتبی. جلسه عجیبی بود. در آن جلسه شروع کردند اینها محاکمه، به قول امروزیها، محاکمه ایدئولوژیک کردن امام حسن. شروع کردند پریدن به امام حسن و وقایع تاریخی را و خصوصاً محکومیت امیرالمؤمنین علیه السلام. قضیه مفصلی است. هر کدام یک اشکالی، یک شبهه، یک ایرادی نسبت به امیرالمؤمنین علیه السلام انداختند. تمام آن جلسه، امام حسن علیه السلام از امیرالمؤمنین دفاع کرد. تک تک این شبهاتی که این افراد انداختند، حضرت جواب داد. چند نفر بودند در آن جلسه. یکی از افرادی که در آن جلسه بود مغیره بود. مغیرة بن شعبه. همه حرفهایشان را زدند. به مغیره رسید. او هم شروع کرد بد و بیراه گفتن به امیرالمؤمنین. امام مجتبی اشکالات و شبهات تک تک را جواب دادند، رسیدند به مغیره. فرمودند: «وَ أَمَّا أَنْتَ يَا» اما اول به تو بگویم مغیره، قبل از اینکه حرفت را بخواهم جواب بدهم، یک چیزی به تو اختصاصی بگویم: من یادم نمیرود تو با مادرم چهکار کردی. آن لگدی که تو زدی، آن ضربهای که تو زدی، مادر من با همان ضربات به شهادت رسید.
بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابوالقاسم المصطفی محمد و آله الطیبین الطاهرین و لعنة الله علی القوم الظالمین من الآن الی قیام یوم الدین. رب اشرح لی صدری و یسرلی امری واحلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی.
مطلبی که عرض میکردیم، این نکته در قرآن میفرماید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». که دیروز عرض کردیم، این "اصحاب اخدود" ممکن است حالا از جهت تاریخی بر افراد مختلفی منطبق باشد؛ ولی قضیه این است که همیشه تاریخ، در هر دورهای، اصحاب اخدودی هست. یک جماعت مظلومی که به تعبیر قرآن گناهشان این است: «وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». هیچ جرم و گناهی ندارند جز اینکه ایمان دارند؛ به خاطر همین ایمانشان است که در فشارند، در مشکلند.
سوره مبارکه بروج، سورهای است که به این ماجرای اصحاب اخدود اشاره میکند. حالا آیات ابتدایی و میانی و پایانیاش، هر کدام به یک طریقی با این فضا مرتبط است. ابتدای سوره، خدای متعال قسم میخورد: «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، «وَ الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ»، «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ».
قسمهای قرآن مثل قسمهای ما نیست. ما وقتی که دلیل نداریم قسم میخوریم. مثلاً میگویند که آقا شما، یکی ادعا میکند، میگوید: من اینقدر پول دادم به فلانی. میگویند: مدرکت کو؟ میگوید: مدرک ندارم، ولی به خدا من اینقدر پول دادم بهش. آنجایی که مدرک نداریم قسم میخوریم، آنجایی که سند نداریم قسم میخوریم. خدای متعال این شکلی نیستش که قسم بخورد به خاطر اینکه دلیل ندارد. نه، اتفاقاً، این را که هم علامه طباطبایی در المیزان اشاره میکند و هم جوادی آملی در تفسیر تسنیم، خدای متعال قسمش دلیل است. با آن چیزی که قسم میخورد، قسمش از جنس قسمهای ما نیست. حتی آنجوری هم که بعضی فکر میکنند که خدا مثلاً در قسم خوردنش میخواهد یک چیز را مقدس بکند، این هم نیست. بله، البته آنی که به آن قسم میخورد، محترم و ارزشمند است؛ ولی خود همان، در آن نکتهای است. به آن چیزی که قسم میخورد، همان خودش دلیل است.
حالا ما یک وقتی مفصل سوره مبارکه نجم را، در تهران جلساتی بود، روی این آیه چند جلسه بحث کردیم. وقتی میخواهد بگوید که پیغمبر اشتباه نمیکند، خطا نمیگوید، شما را به اشتباه نمیاندازد، خدا به ستاره قسم میخورد: «وَ النَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ»، «مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَ مَا غَوَىٰ»، «وَ مَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ». کلمات چقدر قشنگ! به این ستارهای که پایین آمده قسم! «هَوَىٰ» یعنی پایین آمدن. «مَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ»، پیغمبر از سر هوا قسم حرف نمیزند. دو تا «هَوَىٰ» آورده: یکیاش به معنای پایین آمدن است، یکیاش به معنای اشتباه کردن یا هوای نفس. به ستاره قسم، پیغمبر حرف بیخود نمیزند.
خب، بعضی میگویند که خب، یعنی چه به ستاره؟ پاسخ این است که خود همین دلیل است. خدایی که برای اینکه شما «وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ»، ستاره را در آیه دیگر فرمود وسیله هدایت است؛ خدایی که برای اینکه شما قطب پیدا کنید، مسیر را پیدا کنید، شرق و غرب را پیدا کنید، در دریا گم، در بیابان گم نشوید، ستاره قرار داد و این ستارهها را سر جای ثابت خودش قرار داد، این ستارهها هیچوقت به شما دروغ نمیگویند، این ستارهها هیچوقت اشتباه نمیکنند، هیچوقت این ستارهها شما را به اشتباه نمیاندازند. خدایی که ستاره را این شکلی آفرید، میآید پیغمبری به شما بدهد که او شما را به اشتباه بیندازد؟ به ستاره قسم، پیغمبر اشتباه نمیکند. قسم خدای متعال خودش دلیل است. به این نکته گاهی توجه نمیشود.
حالا به ماجرای اصحاب اخدود وقتی که میخواهد اشاره بکند، چند تا قسم میخورد. این «اصحاب اخدود»، کلمهاش کلمه زیرکانه و لطیفی است، به هر دو تا میخورد: اصحاب اخدود هم کسانی که در این اخدود -که دیروز عرض کردم، اخدودها چالههایی بود که، چالههای بزرگی که درست میکردند و اینها را میریختند در آن چالهها و میکشتندشان- همان کسانی که در این چالهها کشته میشوند، اصحاب اخدودند؛ هم همان کسانی که این چالهها را درست میکنند و بقیه را در این چالهها میکشند، اصحاب اخدودند.
بعد قرآن میفرماید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». این کلمهاش هم لطیف است. «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، یک معنایش این است که آن کسانی که در این چالهها بودند، کشته شدند؛ اصحاب اخدود یعنی آن مظلومین کشته شدند. یک معنای دیگرش این است که آن کسانی که این چالهها را درست کردند، کشته باشند؛ «قُتِلَ» نفرین باشد، مرده باشند، مرگ بر اصحاب اخدود، مرگ بر آن کسانی که درست کردند.
یک عده هم میگویند آقا ما اهل نفرین و این حرفها نیستیم، در مسجدها اینها مرگ و فلان و اینها نمیگویند. آدمهای خوبی هستند، البته خوباند ولی بیعقلند دیگر! خوباند، نفهمند. داریم خوبی که قرآن حالیش نیست. «مرگ بر آمریکا» شعار قرآنی است، «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، مرگ بر اسرائیل شعار قرآنی است. اینها اصحاب اخدود نباشند، دیگر کی اصحاب اخدود است؟ کی بمب اتم در عالم استفاده کرده؟ بمب اتم در ناکازاکی، هیروشیما وقتی میزند، نزدیک مدرسه بچهها میزند. کیم، بچهها را در میناب تکهتکه کرد؟ ازش فقط یک دانه جلد چسب رازی مانده، هیچی دیگر از این بچه پیدا نشد، از این ماکان نصیر. میگویند که ظاهراً موشک مستقیم به تن این بچه خورده. یک کلاس دیگر در مدرسه، حالا خیلیهایش که این بچهها تکهتکه شدند و ازشان چیزی به جا نمانده. یک کلاس دیگر در مدرسه، همه جسدها سالم است. میگویند آقا اینها چطور شهید شدند که همه جسدشان سالم است؟ گفتم این بچهها همه سکته کردند، جان دادند. مرگ بر اصحاب اخدود، مرگ بر این کسانی که اینها را این شکلی مظلوم کردند. جرم اینها چی بود؟ جرم این بچهها چی بود؟ «إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». هم حتی همین هم جرم اینها نبود. خیلی عجیب است! قرآن میگوید جرم اینهایی که کشته شدند، این بود که ایمان داشتند. جرم این بچهها چی بود؟ اینها حتی به سنی هم نرسیدهاند که بخواهد ایمان در مورد اینها معنا داشته باشد، انتخاب کرده باشد. این دیگر بچهکشی است. قدیم طرف به یک سنی میرسید، ایمانی پیدا میکرد، بعد حالا چون مؤمن بود میکشتندش. این هنوز به آن سنی نرسیده که بهش بخواهند بگویند مؤمن. این را برای چی کشتی؟
«مرگ بر اصحاب اخدود» مصداق بارزش آمریکا و اسرائیل و اتحادیه اروپا و این کشورهای حقیر و پست و مفلوک و جنایتکار حاشیه خلیج فارس است که همهشان شریکاند در این جنایتها. امارات و قطر و عربستان سعودی که او خودش اصحاب اخدود است، این همه کودک کشته در یمن، این همه جنایت کرده. «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ».
خدای متعال وقتی این قضیه را میخواهد بگوید، سه تا قسم میخورد، بعد میگوید: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ». «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، قسم به آسمان، آسمانی که برجهایی را دارد. این برجها را برخی فکر کردند منظور همین دوازده تا برجی است که ما میگوییم: اول برج، آخر برج، حقوقها را سر برج ریختند و اینها. بعضی فکر کردند این برج معنایش این است. نه، علامه میفهمد این برج معنایش این نیست. برج همین برجی است که ما در فارسی میگوییم که مثلاً آقا طرف برج ساخته. اینجا برج یعنی چیزی که خیلی نما و شکوه دارد، جلوه دارد. «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ» یعنی این آسمان پرشکوه. این آسمان آنقدر جلوهگر، آسمانی که آنقدر شکوه و جلوه دارد، به این آسمان قسم. نکتهای که عرض کردم چیست؟ قسمی که خدا میخورد به جای دلیل نیست، خودش دلیل است. سه تا قسم بعد ماجرای اصحاب اخدود: «وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»، به این آسمان پرشکوه قسم.
«وَ الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ»، به آن روزی که وعدهاش را دادم قسم. چه روزی است؟ روز قیامت. البته این روزهای وعده داده شده زیاد است. یکیاش روز قیامت است که وعده داده شده. یکی روز نابودی شیطان است که خدا بهش وعده داده. یک روز ظهور امام زمان است. «وَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ»، در سوره مبارکه نور، ظهور امام زمان هم روز ظهور هم روز وعده داده شده است. روز رجعت، روز ظهور، روز قیامت، روز نابودی شیطان، همه اینها میتواند «یوم موعود» باشد. به روزی که وعده داده شده قسم. دوباره میگویم: به آسمان پرشکوه قسم، به روزی که وعده داده شده قسم.
«وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، به آن کسی که شاهد و آن چیزی که محل شهادت است. این شهادت نه به معنای کشته شدن در راه خداست. دیگر ببخشید، یکم بحث امروزی خیلی طلبگی، بحث سخت نیست، ولی دیگر بحث تفسیری شد و کمی حالت کلاس پیدا کرد. معارف قرآن، معارف بسیار زیبا و البته غریب قرآن است. این شاهد و شهادت نه به معنای کشته شدن در راه خداست، اینجا در معنای آن چیزی که در دادگاه شهادت میدهند علیه یک کسی. این شهادت به معنای اینکه میگویند طرف شاهد بود یعنی وایستاده بود نگاه میکرد، مشاهده میکرد. به آن کسی که مشاهده میکرد و آن چیزی که مشاهده میشد، به این دو قسم. اصحاب اخدود کشته شدند. خب، خدای متعال در این قضیه اصحاب چند تا نکته میخواهد بفرماید: یکی اینکه این اصحاب که کشته شدند چه شکلی کشته شدند. یکی بعد اینکه کشته شدند برای قاتل و مقتول چه اتفاقی میافتد؟ آن قسمی که میخورد زمینهساز طرح این مسئله است. به این آسمان پرشکوه قسم، به روزی که وعده داده شده قسم، به کسی که مشاهده میکرد و چیزی که مشاهده میشد قسم، این اصحاب اخدود کشته شدند. یک عدهای اینها را انداختند در این چاله و آتش زدند و کشتند. یک عده هم نشسته بودند نگاه میکردند. آها، «شاهد و مشهود»، این شد!
ببینید ادامه آیه را چقدر زیباست: «قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»، «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». این اصحاب اخدود را با چی کشتند؟ با یک آتش شعلهور، یک آتش قوی. «ذَاتِ الْوَقُودِ» بود، سوخت خیلی قوی داشت، شعلهور بود. «إِذْ هُمْ عَلَیْهَا قُعُودٌ»، «وَ هُمْ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ». کشته میشدند، بقیه هم نشسته بودند نگاه میکردند نسبت به این کاری که برای مؤمنین میشد. به آن چیزی که مشاهده میکند و آن چیزی که مشاهده شده قسم. من آتش میزنم این کسانی که این مؤمنین را آتش زدند و آن کسانی که دیدند مؤمنین آتش میگیرند و نشسته بودند نگاه میکردند. ببین چقدر این ربط این آیات با همدیگر جالب است! آن کسانی که دیدند، نگاه میکردند. یک عده خودشان اصحاب اخدود بودند، این آتش را به پا کردند. آمریکا و اسرائیل و حالا در آمریکا مثلاً کنگره و مجلس سنا و دولت آمریکا، اینور اسرائیل، اتحادیه اروپا و اینها خودشان عامل کار بودند. یک عده هم بودند نگاه میکردند. میتوانستند واکنش داشته باشند، واکنشی نداشتند، عین خیالشان نبود، موضعی نداشتند، برخوردی نداشتند. «وَ هُمْ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ»، اینها فقط نشسته بودند مشاهده میکردند، ساکت نظارهگر بودند. به آن خدای نظارهگر قسم، این نظارهگرها و تماشاچیهای ساکت را آتش خواهم زد. تو شاهد بودی، نشستی نگاه کردی که اینها دارند آتش میزنند. من هم شاهد کار تو بودم. «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، من هم حواسم به کار تو بود، من هم چشمم به تو بود که چهکار میکنی. این همان کلامی است که حضرت زهرا سلام الله علیها در خطبه فدکیه با دل سوزان فرمود: «فَبعَیْنِ اللَّهِ مَا تَفْعَلُونَ». جلوی چشم خدا دارید حق من را میخورید، جلوی چشم خدا دارید ارث من را بالا میکشید، جلوی چشم خدا دارید به من ظلم میکنید. خدا شاهد است. «فَنِعْمَ الْحَكَمُ اللَّهُ»، خوب حکمی است خدا، خوب زعیمی است پیامبر، خوب شاهدی است خدای متعال. ملائکه الهی، دستگاه عدل الهی، اینها شاهدند که شما دارید چهکار میکنید. عالم حساب و کتاب دارد، خدا حواسش به همه چیز هست، از دست خدا در نمیرود، یک ذرهاش هم.
حالا بعضی وقتها آنقدر ظلم گنده و زیاد میشود، جزئیات اصلاً به چشم ماها نمیآید، اصلاً به چشم کسی نمیآید. جملاتی که بعضی وقتها به صورت جاهلانه و احمقانه میگویند که مثلاً بچهها را خب کشتی، نظامیها را باید بزنیم، خانه را چرا زد؟ آن جملهای که طرف گفته بود، میگفت خانه را چرا زد، انگار مثلاً پادگان را کارش درست است، برحق است، نظامیها را بکشد، انگار اشکال ندارد. سرباز بکشد، فرمانده بکشد، سردار بکشد، کسی بابت این ایراد نمیگیرد. آنقدر مظلوم، آنقدر خون ناحق این وسط هست، دیگر کسی سؤال نمیکند که چرا فرمانده را زدی، سردار را زدی؟ در حالی که همان هم محل سؤال است. این فرمانده را برای چی زدی؟ سردار را برای چی زدی؟ این نیروی نظامی بوده. خیلی خب، غلط کردید نیروی نظامی را زدی. گناه نیروی نظامی چی بود؟ این کجا به، حتی در دفاعش هم به شما تعدی نکرده. میتوانستیم، میتوانستند سردارهایمان، فرماندههایمان وقت دفاع منزل مسکونی بزنند، خانهها را بزنند؟
این سردار حاجیزاده، اوّلی که میآید هوافضا سال ۸۸، رهبر شهید که به ایشان مأموریت میدهد، خب، در آن دوران چند تا بحث بوده. مینشینند یک وقتی، یک جلسهای داشتیم، برادر خانم ایشان که از معاونین ایشان هم بود، جلسه خصوصی بود، مفصل تهران این قضایا را ایشان در آن جلسه تعریف کرد که ما نشستیم در جلساتی چند تا محور را بحث کردیم. سه تا محور ظاهراً که باید هوافضا برود به سمت این سه تا. سردار حاجیزاده محضر رهبر شهید این را ارائه کرد، جواب ما این سه تا محور را میخواهیم کار کنیم. بگو. ایشان فرمودند: اینها خوب است، اشکال هم ندارد، ولی من از شما یک چیز میخواهم، موشک، آن هم نقطهزن. موشک نقطهزن آن موقع خیلی حرف موشک نقطهزن و اینها مطرح نبود. ایشان گفت: باشد. بعد روی سه تا موضوع دیگر کار کرده بود. آمد این رفقایش را جمع کرد و متمرکز شدند موشک نقطهزن. از مثلاً نقطهزنی تا فاصله یک کیلومتر شروع شد، تا فاصله یک کیلومتر؛ یعنی موشک را جایی که میزدند، تقریباً یک کیلومتر فاصله داشت با آنجایی که هدف. ارائه داد. ایشان گفت: رهبر شهید فرمودند: خوب است، ولی من نقطهزن میخواهم. همینجور هی مرحله به مرحله تا ۵۰۰ متر، تا ۲۰۰ متر رسید، تا فاصله ۲ متر. آنقدر رهبر شهید تأکید کردند به این نقطهزن. خیلی کار سختی است. موشک هایپرسونیک بخواهد نقطهزن باشد، تقریباً در دنیا میشود گفت نیست، اصلاً نیست که با یک متر، دو متر فاصله. یک متر، دو متر فاصله یعنی آقا اینجا تا آنجا هیچ فرقی ندارد. ظاهراً سؤال شده بود برایشان که آقا چرا اینقدر اصرار به این نقطهزن به این شکل؟ ایشان فرموده بودند: نمیخواهم حتی یک نفر مظلوم این وسط به ناحق کشته شود. میخواهم دقیق، اگر قرار است یک نفر یک جایی بخورد، همان یک نفر به همان جا بخورد، یک دانه واحد اینور و آنورش نباشد. خیلی حرف است!
حالا شما این سردار را، این فرمانده را گرفته کشتی. برای بعضیها مسئلهای نیست، میگویند بچه را نکش. حالا نظامی است. ولی برای خدا که مسئله است. نیروی نظامی را برای چی کشتی؟ این چه جرمی کرده بود؟ این جز اینکه از خودش دفاع بکند، چهکار کرده بود؟ گاهی آنقدر ظلم و جنایت زیاد میشود، یک سریهایش را اصلاً کلاً نادیده گرفته میشود، اصلاً به حساب نمیآید. برای ماها به حساب نمیآید، برای خدا که به حساب میآید. سر سوزنش را، خردلش را حساب میکشد. اعتنا ندارد و کاری ندارد. نخیر، بگذار روز حساب و کتاب بشود، میبینی چه چیزهایی را خدای متعال در حساب میآورد. چرا؟ چون خودش شاهد است. همان کسی که قرار است حکم بکند. دادگاه یکی دیگر شاهد است، یکی دیگر حکم میکند. در دادگاه همین قدر که بتواند طرف را به عنوان مجرم ثابت بکند، آن حکم اصلی مثلاً اعدام اگر قرار باشد طرف بشود، قرائن و دلایلش، بیّناتش اگر بیاید، اعدام طرف را بتوانند صادر بکنند، دیگر نسبت به بقیه جرایم طرف خیلی معمولاً حساسیت نشان نمیدهند، دیگر تمام شد دیگر، اعدام دارد میشود دیگر، بالاترینش. بعد هم آنی که قرار است شهادت بدهد، شاهد باشد، غیر از آنی است که قرار است حکم میکند. در دادگاه الهی این شکلی نیست. آن کسی شاهد است که خودش حکم میکند. به هم ریزش را شهادت میدهد و میبیند و شاهد بوده، هم درشتش را. هم برای ریزش حکم صادر میکند، هم برای درشتش. یک سر سوزنش، یک ذرهاش گم نمیشود. اگر بخواهم به این موضوع بپردازم، بحث خیلی وسیعی میشود، نکتهاش هم زیاد دارد.
این اصحاب اخدود، آن قاتلها این مظلومین را کشتند، یک عده هم بودند شاهد قضیه بودند. همه اینها در آن جرم شریکاند. تو چرا سکوت کردی؟ تو چرا حرف نزدی؟ «عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ»، «وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ». جرم اینها چی بود غیر از اینکه ایمان به خدا داشتند؟
بعد خدای متعال میفرماید که: «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا». اینجا دو تا گروه میشوند: یک گروه این مؤمنان بودند که جرمشان ایمان بود، کشته شدند. یک گروه هم فتنهگرها بودند که این مؤمنان را در فشار میگذاشتند. فتنه فقط اینکه بخواهد کسی بیاید مثلاً خیابان را به هم بریزد و آتش بزند و اینها نیست. هر کسی که میخواهد یک بلایی، یک فشاری سر یک مؤمنی دربیاورد که او دست از ایمانش بردارد، به این میگویند فتنه. «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ»، آنهایی که فتنه کردند، سر مؤمنین و مؤمنات را در فشار قرار دادند، من با اینها چهکار میکنم؟ «ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ». اینها هم گرفتار جهنم میشوند، هم آتششان میزنم. چرا؟ چون اینها آتش میزدند. «عَذَابُ الْحَرِيقِ». این مال کیاست؟ مال آنهایی که ظلم میکردند.
حالا مال آنهایی که ظلم بهشان شد، مظلوم بودند، چی؟ به جرمشان ایمانشان بود. «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ». بهشتی دارند که این چشمه از زیرش جاری است. خب، چشمه و آب نماد حیات است دیگر. هم مسرت، هم فرح، هم خوشی است، هم دارایی است، هم زندگانی، آبادانی. آب وقتی یک جایی همیشه جاری باشد، همه اینها هست. اینها یک بهشتی دارند که از زیرش همیشه این آب جاری است. «ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ». این آن پیروزی بزرگ است.
حالا چرا من با آنها اینطور کردم، با اینها اینطور؟ «إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِیدٌ». زورم زیاد است، ضربه دستم شدید است. اگر قرار باشد من سیلی بزنم، حالی میکنم کی به کی است، چه خبر است. البته خدا مهلت میدهد. «وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ». خواهیم دید، دور نیست انشاءالله آن روزی که این سیلی خدای متعال در گوش این آمریکا و اسرائیل و بقیه این ظالمین خواهد خورد. این بطش ربک، این چک محکم که ویرانگر، خانمانسوز، خانمانبرانداز سر اینها در خواهد آمد.
بعد دیگر خدای متعال را معرفی میکند آیات بعد که این خدایی که قرار است این انتقام را بگیرد. «إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ». بخواهم واردش بشوم طولانی میشود. «وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ». همان کسی است که آغاز خلقت با اوست، آغاز با اوست، انجام با اوست، غفور و ودود است. اگر از مؤمنان حمایت میکند و انتقام میگیرد، چون مهربان است، دلسوز است. «ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ». صاحب عرش، حاکم و فرمانروای عالم است. «فَعَّالٌ لِمَا یُرِیدُ». هر چه را اراده کرده باشد، انجام میدهد.
بعد یک نمونه میآورد: «هَلْ أَتَاكَ حَدِیثُ الْجُنُودِ»، «فِرْعَوْنَ وَ ثَمُودَ»، «بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ»، که دیگر تا آیات پایانی. یک نمونه عینی، کارگاهیاش. فرعون و ثمود جنایت کردند. فرعون یکطور، ثمود یکطور. خدا هم البته مهلتی داد به اینها، ولی آخرش هم دیدی چی شد؟ این چک خدای متعال خورد. هم فرعون با همه آن شکوه و عزت ظاهری که داشت، نابود شد، غرق شد؛ هم قوم ثمود که آنقدر قلدر بودند و خدمت شما عرض کنم که شتر حضرت صالح را با آن بچه کوچکش کشتند. احساس میکردند که زورشان هم زیاد است و اینها، به آن گرفتاری و بدبختی افتادند. این قاعده ثابت در این عالم. هیچ چیزی از چشم خدای متعال دور نمیماند. وقت انتقام که برسد، ریز و درشتش را حساب و کتاب در مورد قضیه حضرت زهرا سلام الله علیها همینطور شد. یک بخشش در همین دنیاست، یک بخشش در قیامت. روز انتقام که برسد، حساب و کتاب تمام این جرمهایی که شده، خواهد شد.
انشاءالله در روایت دارد امام زمان ظهور که میکنند، جز اولین برنامههای حضرت، از اولین کارهای حضرت این است که وارد مدینه میشوند. وارد مدینه که میشوند، میآیند سر وقت قبر این دو نفر. این دو تا را از قبر بیرون میکشد. روی یک دیواری اینها را به سینه دیوار آویزان میکنند. قضیهای دارد در روایت اشاره شده که اینها آویزان به این دیوار که میشوند، از پشت اینها شروع میکند یک سری شاخه و برگ و اینها درآمدن. یک عده آدم سادهلوح میگویند که ما ایمانمان به اینها افزایش پیدا کرد. دیدیم که اینها آنقدر مثلاً مقدسند و خوبند که از قبل اینها دارد شاخ و برگ در میآید و نشان میدهد که اینها مثلاً جایگاهی دارند. دورهای ایمان میآورند، ایمانشان تقویت میشود به اینها. یک دو سه روزی ظاهراً اینها را آویزان روی آن دیوار نگه میدارند. این هم که حالا شاخ و برگ در میآید، توضیح دارد که الان وقت نیست بخواهم اشاره بکنم. یک مدتی میماند با این اوضاع که این شکلی میشود. حضرت اینها را به نطق میآورند. این دو نفر، این دو تا قاتل، عامل اصلی جنایت در مدینه و قتل حضرت زهرا سلام الله علیها. سؤال میکنند، میفرمایند که: «جرم مادر من چی؟ این جنایتی که کردید در مدینه برای چی این کار را؟ «وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ»». جرم این مادر چی بود؟ مگر چی میخواست؟ چه حرف ناحقی زد؟ چه مطالبه ناحقی کرد؟ آنجا انتقام ریز و درشت جنایتی که اینها در مدینه کردند، به اندازه ظرف دنیا گرفته میشود. قیامتش هم حساب خود را دارد: «وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ». آتش زده میشود، آتش زده میشود. اصحاب اخدود، آنهایی که آتش زدند، «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ»، با آتش آمدند. آنهایی که جرمشان آتش زدن است، انتقامشان هم آتش گرفتن است. لذا دارد که امام زمان اینها را آتش میزند، میسوزاند، ذره ذره میکند در حد دنیایش. قیامتش بماند.
در روایتی دارد وقتی امام جواد علیه السلام کوچک بودند، خردسال بودند، کنار کعبه با امام رضا علیه السلام. حضرت خیلی انس عجیبی با امام جواد داشتند. در سن بالا خدا این بچه را به امام رضا داد. مدت زیادی هم نتوانستند امام رضا بیشتر کنار این بچه باشند. چهار پنج سالی کنار این بچه بودند با هم. حالا بچه که میگوییم به حسب چیزی که ماها میگوییم وگرنه امام که بچگی ندارد، کلمه بچه بخواهد برایش به کار برود. در سن خردسالی جدا شد امام رضا از امام جواد. امام جواد را در خردسالی در مدینه گذاشتند و آمدند اینجا. در همان چند سالی که بودند کنار امام جواد، خیلی عشق عجیبی از امام رضا نسبت به امام جواد نقل شده. شبها گهواره امام جواد مینشست، حضرت تا صبح به تعبیر ما قربان صدقه امام جواد میرفت. بابا فدایت بشود. روی پا مینشاند. تعبیر دارد که برایش موز را پوست میکَنَد، تکهتکه در دهان امام جواد میگذاشت.
یک جا دارد که دیدند امام جواد علیه السلام دست به زمین فشار میدهد، آسمان را نگاه میکند، یک حال عجیبی دارد، غم سنگینی در دلش. امام رضا فرمود: چیه عزیزم؟ چرا اینقدر پریشانی، به هم ریختهای؟ به چی فکر میکنی؟ فرمود: به مادرم فاطمه دارم فکر میکنم با مادرم چهها کردند. و اگر دستم برسد به اینهایی که این جنایت را با مادرم کردند، اینها را از قبر بیرون میآورم، آتششان میزنم، خاکسترشان را به باد میدهم. چرا اینها این کار را با مادر من کردند؟ «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». آنی که اینجور با آتش آمده، جزایش این است که آتش بگیرد. پشت در خانه پیغمبر، پشت در خانه فاطمه، با آتش میآید، با هیزم میآید. «النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ». این حقش همین است که آتش بگیرد.
فدای آن مادری که بین در و دیوار آتش به دامنش افتاد، آتش بر پیکرش افتاد. چهها که نکردند اینها در مدینه، چهها که نکردند. چه ظلمها که نکردند. روی دختر پیغمبر دست بلند کنند، سیلی بزنند، تازیانه بزنند، غلاف شمشیر بزنند. روی بازو بزنند، به صورت بزنند، به پهلو بزنند، به سینه بزنند. چهها که نکردند. ریز و درشت این را خدا شاهد بود. نه فقط خدا، امیرالمؤمنین هم شاهد بود. جلوی چشم علی زدند، جلوی چشم علی فاطمه را آتش زدند، فاطمه را سیلی زدند، فاطمه را تازیانه زدند. نه فقط امیرالمؤمنین شاهد بود، حسن و حسین هم شاهد بودند. «وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ»، قسم به آن کسی که مشاهده کرد و قسم به آن چیزی که مشاهده شد. خدا انتقام خواهد گرفت.
من این چند کلمه، عرضم تمام. یک داستانی دارد. یک وقتی بعد سالها که گذشت، حالا دوران امیرالمؤمنین گذشت، دوران امام حسن مجتبی شد. یک جلسهای برگزار شد. یک گروهی از این اطرافیان درجه یک معاویه جلسه ترتیب دادند با امام حسن مجتبی. جلسه عجیبی بود. در آن جلسه شروع کردند اینها محاکمه، به قول امروزیها، محاکمه ایدئولوژیک کردن امام حسن. شروع کردند پریدن به امام حسن و وقایع تاریخی را و خصوصاً محکومیت امیرالمؤمنین علیه السلام. قضیه مفصلی است. هر کدام یک اشکالی، یک شبهه، یک ایرادی نسبت به امیرالمؤمنین علیه السلام انداختند. تمام آن جلسه، امام حسن علیه السلام از امیرالمؤمنین دفاع کرد. تک تک این شبهاتی که این افراد انداختند، حضرت جواب داد. چند نفر بودند در آن جلسه. یکی از افرادی که در آن جلسه بود مغیره بود. مغیرة بن شعبه. همه حرفهایشان را زدند. به مغیره رسید. او هم شروع کرد بد و بیراه گفتن به امیرالمؤمنین. امام مجتبی اشکالات و شبهات تک تک را جواب دادند، رسیدند به مغیره. فرمودند: «وَ أَمَّا أَنْتَ يَا» اما اول به تو بگویم مغیره، قبل از اینکه حرفت را بخواهم جواب بدهم، یک چیزی به تو اختصاصی بگویم: من یادم نمیرود تو با مادرم چهکار کردی. آن لگدی که تو زدی، آن ضربهای که تو زدی، مادر من با همان ضربات به شهادت رسید.
نظرات
برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید.
در حال بارگذاری نظرات...