جلسه پنجم
«از مدینه تا تمدن» با نگاهی تاریخی و اجتماعی، به شکلگیری تمدن اسلامی به دست پیامبر اکرم(ص) و سرنوشت آن پس از رحلت ایشان میپردازد. دگرگونی یثرب به مدینه، عبور از تعصب قبیلهای، خشونت، نابرابری اقتصادی و جهل به سوی اخوت، عدالت، کرامت انسانی و عقلانیت، تصویری از تحولات جامعه نبوی ترسیم میکند. در این چارچوب، ماجرای سقیفه و مواضع حضرت زهرا(س) از منظر نقش مردم در پاسداری از مسیر امامت و پیامدهای غفلت و انفعال اجتماعی بررسی میشود. مجموعه با پیوند این تجربه تاریخی به مسائل معاصر، نسبت میان مسئولیت مردم و تداوم تمدن اسلامی را واکاوی میکند.
بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابوالقاسم المصطفی محمد. اللهم صل علی فاطمة و علی بین الطاهرین و لعنة الله علی القوم الظالمین من الان الی قیام یوم الدین. رب اشرح لی صدری و یسرلی امری واحلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی.
در جلسات گذشته این نکته عرض شد که پیغمبر اکرم یک تمدن آوردند؛ یک ساختار جدید آوردند؛ یک نظم جدید برای زندگی بشر آوردند که اگر ادامه پیدا میکرد، متوقف نمیشد، عقبگرد پیدا نمیکرد، میشد همان زندگی آرمانی بشر؛ میشد همان مدینه فاضله بشر. مدینه رسولالله همان مدینه فاضله بود، اگر استقرار پیدا میکرد. حکومت امیرالمؤمنین، ولایت امیرالمؤمنین مستقر میشد. کالبد این تمدن را پیغمبر در این ۲۳ سال، آن سازه را تکمیل کرد تا رسید به غدیر که خدای متعال فرمود: «رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً». حالا راضی شدم از این اسلام، از این دین، از این اسلامی که از اول دین همه پیغمبران بود. حضرت ابراهیم هم خودشان را مسلمان میدانستند، اسماعیل را مسلمان میدانستند، فرزندان خودشان را مسلمان میدانستند. حضرت یعقوب هم به بچههایش میفرمود: «لا تَموتُنَّ إِلّا وَأَنتُم مُسلِمونَ». مسلمان از دنیا بروید، مسلمان باشید. این مسلمانی یک عنوان نیست روبروی یهودی بودن و مسیحی بودن؛ یعنی تابع دین خدا و دستور خدا بودن. این میشود مسلمانی.
قدمبهقدم انبیا آمدند، خشت این اسلام را جلو گذاشتند، رسید به پیغمبر. پیغمبر این سازه را تکمیل کرد، رسید به غدیر. دیگر رسید به قیچی کردن روبان، استفاده کردن از این سازه، به بهرهبرداری برسد. غدیر بود که خدای متعال فرمود: «رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً». حالا این اسلام را راضی شدم؛ این همانی است که میخواهم. «أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ». دینتان را کامل کردم. «أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي». نعمت را تمام کردم. این شد همانی که من میخواستم. حالا دیگر وقتش است که بشر غوطهور بشود در این نعمت و در این بهرهمندی و برسد به آن تمدنی که دیگر ظلم و فساد هیچ جایش نباشد. چون اصلاً بشر تمدن را برای چه میخواست؟ میخواست یک سازوکاری به زندگی حاکم باشد. حالا انشاءالله فرصت بشود، فردا شب بیشتر به این نکته خواهم پرداخت. میخواستی سازوکاری به زندگیاش حاکم باشد، بهرهمند باشد، منفعتش را ببرد، کسی حقش را کلاه سرش نگذارد، ظلم نکند. اصلاً تمدن یعنی همین. بشر از روز اول گمشدهاش همین است: بیاییم دور هم زندگی کنیم، صلح باشد، صفا باشد، محبت باشد، معنویت باشد، منفعت باشد، دنیا باشد، آخرت باشد، کسی سر کسی کلاه نگذارد، ظلم نکند. از اول گمشده بشر در تمدن امنیت بوده، عدالت بوده. رسید به این سازوکاری که این تمدن داشت محقق میشد. امنیت داشت حاکم میشد، عدالت داشت حاکم میشد. همه زحماتی که انبیا از روز اول، از زمان حضرت آدم کشیدند این تمدن را برسانند به نقطه نهایی، در غدیر به اوج رسید، تموم شد. دیگر مانده این مردم بهره بردن از این منفعت و این بالاترین نعمت خدا، بالاترین منت خدا. خدا بابت پیغمبر منت گذاشته، بابت غدیر منت گذاشته و فرمودهایم بالاترین نعمت من است. اصل همه مقدمه این است. این است که باعث میشود بقیه نعمتها را بهرهمند بشوی، مزهاش را بچشی. این نباشد، بقیه نعمتها میشود دردسر. پول دردسر است، علم دردسر است، تکنولوژی دردسر است.
شما غرب را نگاه کنید، این حرفهای اخیر ایلان ماسکِ نعشه را ببینید. معتاد! مرتیکه معتاد! مرتیکه پولدارِ معتاد! هر ثانیه، هر ثانیه مثل اینکه هزار دلار یا صد هزار دلار چقدر درآمدش است. هر ثانیه پروتکل سالمون. ما به اندازه یک ثانیه و درآمد نداریم. بعد خودش ماریجوانا و اینها مصرف میکند و مبتلا به پوچگرایی و اینهاست. گفته که با این هوش مصنوعی، ربات و اینها باید کنار بیایید. بعداً اگر با اینها بد صحبت کردید، اینها پدرتان را درآوردند، گله نکنیدها! دارد به آنجا میرود. قرار بود آقا ربات و هوش مصنوعی در خدمت ما باشد. اوضاع یک جوری است که از این به بعد دیگر ما باید نوکری کنیم. برای کار و کسب و زندگی و همه چیز را که تعطیل کردند. اینها از نان خوردن دارند بشر را میاندازند. شرکتهای بزرگ دارند تعدیل نیرو میکنند. همه را بیرون میکنند. ربات هست، هوش مصنوعی هست، نمیخواهیم. بعد هم شما از این به بعد باید بنشینید هی «چاکرم، مخلصم، فدات بشم آقا جون ربات عزیز! قهوه بیارم؟ اسپرسو بیارم؟ دبل میزنی؟ چی میخوری؟». وقتی عقل نباشد در تمدن، هر نعمتی که میآید یک گرفتاری با خودش میآورد. تکنولوژی میآید برای اینکه تو تسخیر کنی، در خدمت تو باشد؛ آن میآید تو را تسخیر میکند. از کسبوکار و زندگی و رفاه و امنیت و آرامش و از همه چیز میافتی. چرا؟ چون عقل نیست. چرا؟ چون ولایت نیست. ولایت نباشد، همه نعمتها میشود مایه دردسر. برای همین ولایت نعمت کامل است. گرفتید مطلب؟ خیلی مطلب مهمی است. پول میشود ابزار آرامش. سلامتی میشود ابزار آرامش. زیبایی میشود ابزار آرامش. همسر میشود ابزار آرامش. «لِتَسْكُنُوا إِلَیْهَا».
تمدن غرب یک کاری کرده که نه همسر برای شما مایه آرامش است، نه علم مایه آرامش است، نه پول مایه آرامش است، نه تکنولوژی مایه آرامش. نه! آرامش نمیآورد، اصلاً تنش میآورد. شما الگوریتمهایی مثل اینستاگرام و اینها را نگاه کنید، مولد افسردگی، مولد بدبختی، مولد رنج است. همه در اینستاگرام احساس میکنند یک مشت آدم زشت و عقبافتاده و بدبخت و هیچی ندارند. حالا همش با فیلتر و میلترها، با هوش مصنوعی اینها. طرف در بدترین اوضاع، در دخمه نشسته، یک جوری نشان میدهد انگار مثلاً جزایر هاوایی است. باجناقش نگاه میکند، میگوید: «بیا از صبح تا شب بدو!». نگاه کن! همه افسرده، همه بدبخت، همه پژمرده. ولایت میآید یک کاری میکند، یک جور مهندسی میکند سازوکار زندگی را که همه اینها به بهرهمندی میرسد. همه میشود ابزار آرامش، ابزار رفاه، ابزار خوشی. این است که ولایت از همه نعمتها مهمتر است. این است که نعمت اصلی این است. این همه نعمتها را برایت نعمت میکند. گرفتید مطلب؟
کار رسید به غدیر، چکار کردند؟ همین روح تمدن را گرفتند، ورق را برگرداندند، عقبگرد کرده است. چه خیانتی کردند، چه ظلمی کردند، چه جنایتی در حق بشریت کردند؟ جوانی بعد از اینکه غصب شده بود و خلفای دیگر آمده بودند، حق امیرالمؤمنین را گرفته بودند، گناهی انجام داده بود، از این گناههایی که متأسفانه بین جوانها و نوجوانها رایج است. حضرت چند تا روی دستش زدند، تنبیهش کردند. بعد پول دادند از بیتالمال. فرمودند: «برو ازدواج کن!». بعد یک کلامی دارد، حالا شاید همین جا بوده، شاید جای دیگر بود. فرمود: «اگر حکومت را از من غصب نکرده بودند، هیچ جوانی به فحشا و گناه نمیافتاد تا قیامت». چه اوضاعی به پا کردند برای جوانان؟ ازدواج شده افسانه. یک زندگی معمولی که یک نفر با یک آدم بتواند زندگی کند، دلش خوش بشود به اینکه این چشمش دنبال صد نفر دیگر نیست، افسانه، آرزوست. در حکم پیغمبر، یک پسری که با یک خانم متعهد است نسبت به اینها، نماز، روزه، هیچی. اگر پیدا کردید، خاک زیر پایش را بردارید، تبرک نگه دارید. این مرده شفا میدهد. اصلاً مریض شفا میدهد. پیغمبر! در این روزگار ما اینها شد افسانه. معمولیترین خواستههای بشر، ابتداییترین نیازهای آدم شد افسانه، آرزو. این ولایت طاغوت «من النور الی الظلمات». روزبهروز گرفتاری و مصیبت، تاریکی روی تاریکی. مسکن شده آرزو. ۱۰ متر خانه داشتن، یک جایی که آدم بتواند شب به آسایش بخوابد، شده آرزو. نه فقط برای ماهایی که حالا استعمار پدرمان را درآوردهاند ها! همانهایی هم که ماها را استعمار کردهاند اوضاعشان تعریفی ندارد. پدر همهشان درآمده. هیچکس حالش خوب نیست. الآن ویژگی مشترک همه با همدیگر این است که هیچکس هیچ جای دنیا حالش خوب نیست. همه در این مشترکیم. هیچکس کیف نمیکند. از ترامپ و ایلان ماسکش گرفته تا پایین، هیچکس هیچ جا حالش خوب نیست. این همه در این نقطه مشترکیم. الحمدلله!
این اثر چیست؟ اثر ولایت طاغوت. اثر اینکه آن نعمت اصلی نیست. باید برگردیم به مدینه پیغمبر. تمدن نهایی کامل بشر اینجاست. این تمدن نهایی. امام زمان چکار میکنند وقتی ظهور میکنند؟ همه را برمیگردانند به مدینه پیغمبر. همه چیز را برمیگردانند به قاعده و ضابطه مدینه پیغمبر. در روایتی دیگر وقتی هم که ظهور میکنند، میفرماید: «أسیر بسیرت جدی و ابی جدی رسولالله و ابی امیرالمؤمنین». من آمدم هیچ کار ویژه و فوقالعاده خارقالعاده نمیخواهم انجام بدهم. میخواهم همان روال سیره پیغمبر و امیرالمؤمنین را زنده کنم. امام حسین چه فرمود وقتی قیام کرد؟ «إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي». امت جدم فاسد شده. میخواهم اصلاحش کنم. چکار میخواهیم بکنیم؟ تا این عبارت «أسیر بسیرت جدی»، کلید نجات بشر است. پیغمبر، تمدن پیغمبر، مدینه پیغمبر. امام زمان وقتی ظهور میکنند، حتی معماری و سازوکار هم، حتی ساختمان مسجدها را برمیگردانند به سازوکار و معماری مدینه پیغمبر. روایات عجیبی داریم که ممکن است کمی شبهه برایتان ایجاد بشود. چه فرقی کرد مسجد پیغمبر؟ صحن اصلی مسجد سقف نداشت. یک حصیری درست کرده بودند. وقتی که بارانی چیزی میزند، این را پهن میکردند که باران نزند روی سر مردم. اصل مسجد، معماری اصلی مسجد این است که زیر آسمان باشد. در روایت دارد وقتی که میآید امام زمان، سقف مسجد پیغمبر، اینی که الآن هست را برمیدارد. آنی که پیغمبر ساخته بود در مدینه که این نبود. که سقف نداشت. همان که پیغمبر. حتی در همین حد. همان که پیغمبر در مدینه، همان مسجد، همان... آن مسجد ایدهآل نرمال درست است. اضافه نکن بهش. برگردیم به همان که در مدینه پیغمبر بود. با همین همه چیز درست میشود. عدل و داد و صلح و صفا همه عالم را میگیرد. بعد از اینکه فساد و ظلم و جنایت و خیانت همه عالم را گرفته، با چی برمیگردد؟ به مدینه پیغمبر. همه زمین میشود مدینه پیغمبر. با این تفاوت که این مدینه رسید به آن نقطهای که بهرهبرداری بشود، روح دمیده بشود. گرفتن اینجا دیگر روح درش دمیده میشود. امام نعمت ولایت حاکم است.
مدینه پیغمبر، اسمش بود. دست دیگران، دست دیگران دو تا گروه نقش جدی داشتند در اینکه مدینه پیغمبر از آن روح خودش فاصله گرفت. یکی، تعبیر کنم، شستهرفته خطبه فدکی حضرت زهرا سلامالله علیها. حالا این عبارات زیادی دارد، بنده هم آوردهام اشاره خواهم کرد، انشاءالله. یک گروهند. حضرت میفرمایند که اینها: «تَفرُّونَ مِنَ الْقِتالِ، تَنْكُصُونَ عِنْدَ النِّضالِ، وادعونَ آمِنونَ في رفاهیة العیش». چند تا ویژگی. تقریباً ۵ تا ویژگی برایشان است. اینها کسانیاند که روز حادثه هیچ وقت خط مقدم نبودند، کنار پیغمبر نبودند، هزینه زخم نخوردند. نه خودشان، نه فامیلهای درجه یکشان. هیچ هزینهای هیچ وقت پای رکاب پیغمبر. شهیدمان در مورد یکی از سران فتنه فرمودند: «این حتی برای انقلاب یک سیلی نخورده». یادتان است سال ۸۸؟ آقا، فرمانده یکدستاند. هیچ وقت هیچ جایی در هیچ صحنهای یک خراش هم بهشان نیفتاده. تا تقی به توقی میخورد، موقع منفعت و غنیمت و اول از همه. یک گروه منفعتطلبهایی که هیچ هزینهای قبلاً ندادند. اینها یک گروهند.
یک گروه هزینهدادههایی که امروز منفعتطلب شدند. گرفتید چی شد؟ این دو تا کمر تمدن پیغمبر را شکست. باز شدن روح از مدینه گرفته شد. یک گروه منافقین و شیادها و شارلاتانها و کلاشهایی که هیچ وقت هیچ جا هزینهای نمیدادند. یکی از اساتید میفرمود که البته این را زیاد بزرگان بهش اشاره کردند که این اولی و دومی خلافت و اینها کردند. هرچی تاریخ را هم زدیم که اینها در کدام جنگ کی را از لشکر دشمن کشتند، به قول یکی از اساتید میفرمود: «حتی یک الاغ پیدا نکردیم از لشکر دشمن کشته باشد. یک لگد زده باشد». ابن ابی الحدید یک جایی اشاره میکند. خود ابن ابی الحدید سنی است، ارادتمند به اینهاست. ولی خب شرح کرده نهج البلاغه را ۲۰ جلد. شیفته علم امیرالمؤمنین است. ولی به هر حال به اینها ارادت دارد. یک جایی اسم میآورد که فلانی در فلان جنگ فلان کس را کشت. بعداً که میآید این کشتههای دشمن را معرفی کند، اسم آن که کشته شده را که میآورد، میگوید: «نه، قاتلش یکی دیگر است». معلوم شد همین هم دروغ بوده. همین هم که داشت نزدیک میشد به اینکه یکی بالاخره یک جا توسط اینها کشته شدهاند. فلانی کشته. آقا یکی را محض رضای خدا نکشتند. چرا یکی را در راه خدا کشتند؟ کی بود؟ دختر پیغمبر! آدم با این درد اگر بمیرد جا برای حفظ دین پیغمبر، فقط یکی را کشتند. اولاً شروع شد دیگر جنایتها و خیانتها و ظلمها و بعد دیگر درش وا شد. دیگر فتوحات. دیگر مجاهد شدند اینها. دیگر آن روز حادثه و خطر، روز هزینه هیچ جا.
یک گروه اینها. یک گروه هم انصار. اوس و خزرج. انصار خیلی مهماند که حالا حضرت زهرا در این خطبه به نام غیر از اینها یاد میکند. در روایات هم دارد اصلاً اسلام شاخ و برگ پیدا نکرد. نماز، روزه، حج، جهاد مال وقتی بود که بنی قَیْلَه مسلمان شدند. این روایت از امام باقر علیهالسلام است. این انصار که مسلمان شدند، اینجا اسلام شکل گرفت، فرم گرفت، قالب گرفت، به نقطه مطلوب رسید. انصار بودند. انصار خیلی مهماند. انصار آنهایی بودند که وقتی پیغمبر آمد مدینه، پشت پیغمبر درآمدند. این بنی قیله، اوس و خزرج، وقتی که مسلمان شدند، اینها شدند «أعضاد المله». بازوی پیغمبر، پشت پیغمبر درآمدند. به پشتوانه اینها، مهاجرین هم از مکه پاشدند آمدند. اینها بهشان جا دادند. «تبوأ الدار والامان». خانه به اینها دادند. امکانات به اینها دادند. رسیدگی کردند. مسجد برای پیغمبر ساختند. بدر آمدند، احد آمدند. تشکیلات حکومت پیغمبر را اینها دست گرفتند. از اولی که پیغمبر وارد شد، انصار بودند. به پیغمبر خانه دادند، جا دادند، امکانات دادند، پشتیبانی کردند. اینها برعکس آن یکیها که هیچ وقت خط مقدم نبودند، همیشه خط مقدم بودند. انصار همیشه در آن جبهه اول بودند. اینها فداکار و عاشق بودند نسبت به پیغمبر. حالا که حق دختر پیغمبر خورده شده، در میدان نیستند. آقا! خیلی اوضاع عجیب غریبی است و سقوط و باخت و نابودی و ارتداد و شکست خوردن یک انقلاب و تمدن همین جاست. آنهایی که هزینهها را دادند، زحمتها را کشیدند، میدان را خالی میکنند. آنهایی که هزینه ندادند، زحمت نکشیدند، شارلاتانها میدان را پر میکنند.
میخواستم در قضیه شهادت رهبرمان همین اتفاق بیفتد. تقریباً برنامهریزیشان درست هم بود. همین هم بود. همین هم بود. تربیت شدههای انگلیس و آمریکا و مفتخورانی که همیشه سر سفره آماده نشستهاند و صاحبان ایده «بده بره» و «بدهیم بره» و «هستهای میخواهیم چکار» و «موشک میخواهیم چکار»، «دنیای آینده، دنیای گفتگو است و موشک چیچی است» و «هستهای فقط زحمت دارد و به درد نمیخورد» و «مگر با اینها میشود درافتاد» و «تا کی دعوا» و «تا کی جنگ» و «تا کی شعار» و «با یک دکمه نابودیم» و «آفرین!» (او آخرش را دوست داشتم) با همین سیاق خودمان از این حرفها. رهبر را بزنیم، کودتاچیها بیایند در میدان، مردم بترسند، میدان را خالی کنند. اینها که تا حالا انقلاب را نگه داشتند: ۲۲ بهمن، روز قدس، هزینهها، جنگ، فلان. با اینها بوده. اینها عقب بنشینند. آنهایی که تا حالا هیچ زحمتی نداشتند، بیایند در میدان. اصلاً طرح آمریکا همین بود. آمریکا که آمریکایی نمیفرستد اینجا حکومت بکند. مگر میشود آمریکایی بفرستد حکومت کند؟ رئیسجمهور آمریکایی، یک رئیسجمهور ایرانی میخواهد. همه جاهای دیگر هم همین است. در اماراتش هم حسن اسرائیلی، از ذات اسرائیلی حکومت نمیکند. در عربستانش هم آمریکایی حکومت نمیکند. یک عرب آمریکایی باید حکومت کند. در ایرانش هم یک ایرانی آمریکایی باید حکومت کند. یادتان است در ایام فقدان رهبر، در آن ۱۰ روزه تاریخی عجیبی که ما گذراندیم، ترامپ هی چی میگفت؟ میگفت: «بابا من خودم گزینه دارم آنجا! بابا من خودم رهبر دارم آنجا!». بعضیها هم تحلیل کردند. به نظرم تحلیل قشنگ و درستی است. گفتند آقا اینها بنا دارند آنقدر بزنند، ترور کنند، بکشند تا همان گزینهای که رهبرشان است، همان رهبر بشود. اطلاعاتی هم درآمد، گفت: «آقا آمریکا، اسرائیل گفتند اینها را میزنی». یک لیست ۲۰۰ نفره برای ترور در ایران داریم. یک لیست. «اینها را در هیچ صورت نمیزنی. اینها باید زنده بمانند». مهندسی است این. همین اتفاقی که در مدینه افتاد. آن فداکارها، طبقه اول جبهه مقاومت عقب بنشیند، نگاه کند. شیادها و شارلاتانها بیاید در مدینه. تمام شد! به همین راحتی، به همین خوشمزگی. خوردند و بردند. فرمول را گرفتید چی شد؟
شما نگذاشتید مدینه بشود. شما نگذاشتید سقیفه بشود. داشت میشد. اصلاً عجایبی رخ داد. ایام سالها باید در موردش گفتگو کرد. و بعدها میآیند در موردش حرف میزنند. افرادی از بیت رهبر شهید، افراد نزدیک به رهبر شهید، شال و کلاه کرده بودند، از این ور به آن ور میرفتند. این حرف میزدند، گفتگو، استدلال میکردند که این آقا مجتبی عزیز و بزرگوار رهبر نشود. زور میزدند، تلاش میکردند. افرادی زور میزدند رهبر فعلاً انتخاب نشود. یادتان است یکی از همین شارلاتانها برگشت گفت: «وسط جنگ است.». چند تا دیگرشان. آن یکی که افتخار میکرد که در دوران وزارتش مسکن نساخته. آن یکی که از کربلا درس مذاکره گرفته بود. اینها میگفتند که: «جنگ است، مردم دارند کشته میشوند، چتونه آنقدر هوس قدرت دارید؟ میخواهید رهبر...». «رهبر هم انتخاب میکنیم. حول ولا برای چی دارید آنقدر؟». جمله را ببین بیشرفی! اگر آدم بود، اگر موجود بود، مجسم بود. «الآن که اوضاع این شکلی است که یک ثانیه نباید تأخیر بیفتد!». گفتند: «حالا وایسید جنگ تمام شود.». جنگ هم تمام بشود با همان مدل خودشان: «بدهیم بره، بزنیمش، کار تمام بشود، عقب بنشیند، تنگه را وا کنید و هستهای هم بدهید بره و قانون اساسی این را هم یکم جابجا کنید و...». رهبر انتخاب میکنیم. باورشون نمیشد اصلاً در محاسباتشان نمیگنجید مردم بیایند در خیابان این جوری بیایند. اعضای خبرگان میگفتند: «آقا این حمایتی که مردم در خیابان از ما کردند، باعث شد ما بتوانیم آنقدر صفر رأی بدهیم. زود رأی بدهیم.». خبرگان جمع بشوند، مکتوب رأیگیری کردند. غیرحضوری، مجازی رأیگیری کردند. همان روزهای اول، یکی دو روز اول، آقا مجتبی عزیز و بزرگوار رهبر شد. بعضی از همین افراد موجه آمدند گفتند: «این که اعتبار ندارد! افراد باید جمع بشوند، رأی باید بدهند!». خیلی خطر داشت. اعضای خبرگان را یک جا جمع میکردند، میزدند، اینها کشته میشدند، کلاً سازوکار به هم میریخت. نمیدانم اینها فقط حماقت بود یا واقعاً نفوذ بود؟ در این سطح نفوذ بود؟ باز هم اعضای خبرگان جمع شدند، رأی دادند. با چه سختی! یادتان است؟ آن دبیرخانه خبرگان را زدند کنار، نتوانند جلسه برگزار کنند. در قم، با چه سختی، زیر کوه اطراف جمکران. با چه سازوکاری که بعدها میشود گفت در وَن این اعضای خبرگان را جمع کردند، بردند، با یک پوششی جلسه برگزار کردند، رهگیری کردند. پشتوانه مردم بود. اگر این نبود که آنقدر اینها در فشار بودند، مگر ۵۰، ۶۰ نفر مدیریت کردن کار سختی است؟ به اسم: «آقا امنیت نیست و نمیشود و میزنند و حالا وقت زیاد است، رهبر هم انتخاب میکنیم، هول نشوید و به همهتان میرسد» و از این حرفهای مقدس، از این حرفهای مقدس در مدینه رخ داد.
حالا میخواهم وارد بشوم. حرف زیاد است. پیغمبر مدیریت کرده بود. این حلقه شارلاتانها موقع رحلتش در مدینه نباشد. جنگ تبوک بود. لشکر اسامه را فرستاد. فرمود: «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جَيْشِ أُسَامَةَ». خدا لعنت کند. بعد اسم آورد بعضیهاشان را. بعضی از آنها که بعداً جای پیغمبر نشستند: «فلانی، فلانی، فلانی! پاشین بریم!». چی گفتند؟ گفتند: «در این اوضاع و احوال شما حالتان بد است یا رسولالله! نامرد باشم بگذارم در این موقعیت شما اینجا تنها بمانید؟». «خدا لعنت کند هرکی پاشه با اسامه بره! پاشین برین!». میخواست مدیریت کند اینها نباشند. در نبود اینها، بعد از رحلت او، کار امیرالمؤمنین تسهیل بشود. یکیشان پا میشد میرفت اطراف که مثلاً حرف پیغمبر را هم یک اعتنایی کرده باشد. آن یکی رفیقش میماند. حالا تلفن و ایمیل و اینها که نبود، ولی واسطه اینها داشتند که زود هر وقت خبری شد برگردند. آن لحظات آخر پیغمبر فرمود: «یک کتف و قلم بیارید. میخواهم یک جمله ماندگار بنویسم. این بماند در تاریخ.». میدانید پیغمبر در تمام عمر مبارکش چیزی ننوشته بود؟ یکی از دلایل معجزه بودن قرآن هم همین است. «لَا تَتَّخِذْهُ بِيَمِينِكَ». پیغمبر مصرف ظاهر امّی بود. یک خط هم در زندگیاش چیزی ننوشته بود. یک خط هم در زندگیاش چیزی نخوانده بود. به حسب ظاهر سواد نداشت که این حجتی باشد برای اینکه پیغمبر این حرفها را از کسی یاد نگرفت. کسی که در عمرش یک کلمه هم ننوشته بود، لحظات آخر فرمود: «یک کتف گوسفند بیارید، یک قلم بیارید. میخواهم یک جمله بنویسم، این بماند در تاریخ. بگویم بعد از من چکار کنیم؟». همین شارلاتانهای شیاد دور پیغمبر چی گفتند؟ «آقا حالش خوب نیست!». یک جملهای گفت. من که واقعاً خجالت میکشم ولی باید بماند چون در تاریخ ثبت است: «یَهْجُرُ». پناه بر خدا! «این مرد هذیان میگوید. تب کرده. حالش خوب نیست. حالش خوب نیست. یک چیزی دارد میگوید.». مدیریت کردند.
بعد که پیغمبر رحلت کرد، در بزنگاه غسل دادن و کفن کردن. که همین قدر امیرالمؤمنین مشغول شد به کفن کردن و غسل دادن پیغمبر که چقدر طول بکشد؟ یک ساعت؟ دو ساعت؟ همین یک ساعت، دو ساعت استفادهشان را کردند، سقیفه را راه انداختند، ورق را برگرداندند. خیلی عجیب است ها! بعد مردم با یک التهابی آمدند پشت در خانه پیغمبر. پیغمبر از دنیا رفته. همین شیاد شارلاتانی که مدیریت کرد سقیفه را و گزینه اول را باعث شد که رأی بیاورد و بعد از آن خودش گزینه بعدی شد، آمد. ملت ریختند گریه کنند. احساسات، هیجانات بالا گرفت و با آن احساسات و هیجانات همه میرفتند سمت امیرالمؤمنین. او صلاحیتش را داشت. این احساسات هم میکشید مثل رهبر عزیز فعلیمان دیگر. صلاحیتش را داشت. این احساسات مردم هم میکشید به سمت و یادگار رهبر شهید، فرزند او، تربیت شده اوست. امیرالمؤمنین در حکم فرزند پیغمبر بود. برادر پیغمبر بود. یادگار پیغمبر بود. همه به صورت عاطفی و احساسی و هیجانی میروند سمت امیرالمؤمنین که البته او هم صلاحیت دارد.
این نفر دوم آمد دم در. حالا ملت آمدند گریه زاری کنند. برگشت گفتش که: «پیغمبر مگر میمیرد؟ پیغمبر زنده است!». قشنگ هیجانات خوابید. همه گفتند که: «میگوید پیغمبر زنده است! این حرفها چیست؟ عزاداری چیست؟». کلاً با گریه آنها مشکل داشت. کسی در مصیبت کسی گریه میکرد، با شلاق میزدش. تخصصی هم روی ضربوشتم زنها کار کرده. در زمان جاهلیت، زنهایی که مسلمان میشدند و میدادند دست او، او تنبیه کند، شلاق بزند. خواهر خودش را گرفته بود، زده بود پرده گوشش را پاره کرده. مسلمان شده بود. اینها همه در اسناد اهل سنت است، روایاتش. مرحوم علامه امینی در «الغدیر» مفصل اینها را نقل کرده. یک داد و فریادی راه انداخت. «مگر پیغمبر میمیرد؟». هی هم پرسید: «آقا جونمان، رفیقمان کو؟». گفتند: «دارد میآید بیرون شهر.». تا آمد رسید، گفت: «مردم! مثل اینکه پیغمبر هم مرد. گریه کنید!». تا آمدند گریه کنند، اینها مشغول کردند، رفتند سقیفه، سگفِر راه انداختند.
حالا سقیفه را چه شکلی مدیریت کرد، بماند. این انصاری که آن روز آن شکلی پاک و خالص پشت پیغمبر وایستاده بودند، دلداده پیغمبر بودند، سیبیل اینها را چرب کرد، هوا انداخت در دل اینها. گفتش که: «شماها خیلی زحمت کشیدین ها! حقتونه وزیری، رئیسی، وکیلی، خلیفهای چیزی از شماها در بیاید. سعد بن خیلی آدم بزرگی است. اصلاً حق توست آقا! چرا به بقیه برسد؟ چرا همش بنی هاشم؟ یکم دست بگردد. نمیشود که همش کشته و شهدا و زحمتها مال شما، بعداً خودشان ببرند، خودشان بخورند، قدرت بین خودشان تقسیم بشود. پس شماها چی؟ آقای سعد بیا! باید بیعت کنیم.». بزرگ انصار بود. این بدبخت را به هوا انداختند، به شور آوردند. سطح که مطرح شد، دعوای اوس و خزرج مطرح شد. از اول با هم دعوا داشتند. شوخیش این است. مثل یزد و میبد میماند. مثلاً بعضی شهرهای... چیزهای تاریخی با همدیگر دارند. اردکان مثلاً میبد. یک چیزهایی این جوری هست بین مردمش. رای یک داستان خزرج بود. طاق و مسئله مدیریت ذهن. هوش سیاه کثیف را ببین! هوش مصنوعی پیش این لنگ میاندازد! مدیریت را ببین لامصب! این مدیریتت کجا بود در خدمت پیغمبر؟ چرا آن روز مدیریت نداشتی؟ آنقدر آن روز بعضی از مسئولنما برای زدن دشمن که میرسد، یک مشت خنگ و خل و شل و ول. برای فریب مردم ایام انتخابات دروغ و دغل. یک مغزی دارند، یک ذهنی دارند، یک هوشی دارند. اینجا حرفهای وارد با برنامه، با تدبیر. لعنت بهشون آنهایی که این شکلیاند. اینها هم همینطور. این هوشت کجا در خدمت پیغمبر بود؟ این مدیریت، برنامهریزی، تدبیر. یک دعوا بین اینها انداخت. اوس و خزرج افتادند به هم که چرا از اوس؟ از خزرج؟ چرا از خزرج؟ از اوس؟ اول پای عنصری را کشید وسط. یک هوا در اینها انداخت. پیچ اینها را شل کرد. «حرفی نزنید. دعواتان شد؟ همان باید گزینه از مهاجرین باشد. ما خودمان از مهاجرین یک گزینه خوب هم داریم. ما که همه قبولش داریم. شما هم قبولش کنید. بیایید با پسر ابوقافه بیعت کنیم. خیرش را ببینید. بیایید!». گرفتید؟ بعد هم از همان جا گفت: «راه میافتید، گندههایی که میدانید بیعت نمیکنند، همین الآن میروید با طناب و شلاق و آتش و هیزم و اینها بیعت میگیرید. میگویید امت بیعت کردند. تمام شد.».
چند تا گندهای بودند که احتمال میدادند اینها بیعت نکنند. و رفتند که یکیاش امیرالمؤمنین علیهالسلام بود. دیگرانی هم بود. آنها تا فشار آوردند، بیعت کردند. امیرالمؤمنین مقاومت کرد. چند بار هی در خانه امیرالمؤمنین رفتند. ۵، ۶ بار رفتند. هی حساسیتسنجی هم میکردند از مردم که حساسیت مردم. یک بار فقط رفتند داد و بیداد کردند. چند بار این قضیه روز اول آمدن و مثلاً شهادت حضرت محسن، مثلاً دو روز، سه روز بعد از رحلت اینها نیست. نه، زمان برد. ایام محسنیه را همان اوایل ربیع الاول میگیرند. اینها عجب تاریخی ثابت نشده. چند بار آمدند پشت این در. هی دیدند آقا مردم حساسیت نشان میدهند. داد میزدند. میگفتند: «مردم رأی دادند. تمکین امت پیغمبر. اینجور به هم نریزید. دودستگی ایجاد نکنید.». هی چند بار آمدند و صداش درنمیآید. اینها موضعشان موضع قدرت نیست. چند باری حمله کردند و فشاری آوردند و اینها. دیگر رسید به آن قضایا که هجوم چهارم بوده؟ پنجم بوده؟ چندم بوده؟ که دیگر هیزم و آتش و لگد زدن به در و ورود به منزل و آن قضایایی که پیش آمد. به هیچکس هیچ واکنشی نشان نداد. وقتی امیرالمؤمنین را با آن حال، با آن دست، با آن دست بسته و گردن بسته میبردند، صدای هیچکس درنیامد، اعتراض نکرد.
حضرت زهرا سلامالله علیها در خطبه فدکیه یک بحث مبسوط دارند. دو، سه صفحه است در خطبه. خطاب به این: «ثُمَّ رَمَتْ وَجْهَهَا نَحْوَ الْأَنصَارِ». رو کرد به انصار. به طور خاص شروع کرد با اینها صحبت کردن که چی شد؟ «مگر شمشیر نکشیده بودید از پیغمبر دفاع کنید؟ منم دختر همین پیغمبرم.». «الْمَرْءُ يُحْفَظُ فِي وُلْدِهِ». کسی به هر کسی میخواهد ارادت و محبت و اعتقادش را نشان بدهد، نسبت به بچه آن نشان میدهد. «منم بچه پیغمبرم. ارث منو بالا کشیدن. حق منو بالا کشیدن. به پیغمبر دروغ بستن.». «شمشیرم که در دستتونه، قوت و سلاح دارین، طاقت دارید.». تعابیر حضرت خیلی فوقالعاده است. رسماً دعوت کرد اینها را به شمشیر کشیدن. انصار را. یک ضرب شستی نشان. «شما بیاین در میدان. با شمشیر بیاین. اینها ساکت میشوند، عقبنشینی میکنند.». بله، بنا نبود امیرالمؤمنین شمشیر بکشد. آنقدر شل و ول نشان میدهند که انگار همه وایستادند مثل ما: «اشتباه کردند! امیرالمؤمنین چکار کنم آخه؟». نه آقا! شمشیر را کشید. فرمود: «فاطمه جان! برم حقت را بگیرم؟». گفت: «آره علی جان!». صدای اذان بلند شد. این روایت معروفی است. لابد شنیدید. آیتالله بهجت هم این را نقل میکردند. آیتالله جوادی هم نقل میکردند. بزرگان فرمایشاتتان زیاد است. شمشیر کشید، صدای اذان بلند شد. فرمود: «من میروم اقدام میکنم، فدک را میگیرم، ارث را میگیرم. ولی تضمین نمیکنم این صدای اذان بماند ها! ما درگیر بشویم، معلوم نیست از این اذان و پیغمبر و اینها چیزی بماند ها! ارثت برمیگردد. دیگر نماز و پیغمبر و اینها دیگر نمیماند ها!». اینها خودشان را به پیغمبر میبندند که بشوند خلیفه پیغمبر. برای اینکه قدرت داشته باشند، اسم پیغمبر، مسجد، اذان، اینها را نگه میدارند. اسلام صوری. «من حقت را میگیرم، ولی دیگر اینها به آن مرحله برسد از اسلام صوری هم برمیگردند ها! دیگر همه باطنشان را نشان میدهند ها! دیگر هیچی از این ظواهر نمیماند ها! برم؟». فرمود: «علی جان! نمیخواهم به قیمت اینکه از اذان چیزی نمونه، نمیخواهم. تحمل میکنم.».
چند بار امیرالمؤمنین آمد اقدام بکند، خانه او حمله کردند، گریبان طرف را گرفت. یک شب روضهاش را همین جا خواندم. بعد یادش آمد از کلام پیغمبر. فرمود: «پیغمبر به من گفته که شقاق...». جاهای دیگر حضرت فرمود: «یک بار فرمود پیغمبر به من گفته علی جان! ۲۰ نفر یار داشتی، اقدام کن، قیام کن. ۲۰. ۲۰ نفر اگر داشتم، نمیگذاشتم مزاحم این شکلی بشود.». بیست و جانفدا، فدایی، دست به شمشیر. شب به شب راه میافتاد. فاطمه زهرا سوار مرکب میکرد. امیرالمؤمنین او را در خانه مهاجرین و انصار میرفت. میفرمود: «مگر با این آقا بیعت نکردی تو غدیر؟». گفتند: «چرا.». جمله عجیبی میگفتند. در منابع تاریخی شیعه و سنی نقل کرده. میگفتند: «خب علی که برحق بود، زودتر اقدام میکرد. اول تو میگفتی علی! ما دیگر با اینها بیعت کردیم دیگر. تمام شده دیگر.». عافیتطلبی را ببین! طبقه فداکار مجاهدی که باید بیاید در میدان، ترسیده، گوشهگیر شده. باخت خودش. «آقا مگر ما چکار میتوانیم بکنیم؟ بابا میرویم همه کشته میشویما!». یا از آن ور: «مگر حالا چی شده؟ حالا چه فرقی میکند؟ رئیس بهتر هم هست. مخالف هم زیاد دارد. احقاد بدریه و خیبریه و سنادید عرب را کشته و قتال العرب و علی زیاد است حرف و حدیث زیاد است. دعوا میشود، اختلاف میشود. اینها خوباند. پیرند. سابقههایشان هم که خوب است. او پدرخانم است. این فلانی است. علی کمتجربه است. کمسن و سال است.».
بعد جالب است فضایل امیرالمؤمنین تبدیل شد در این میتینگ انتخاباتی، تبدیل شد به رذیلت برای امیرالمؤمنین. این حجم فداکاری و تلاشی که این قدرت را امروز آورده، رفاه و امنیت و تمدن آورده، این شد رأی منفی برای امیرالمؤمنین. امتیاز منفی. میگفتند: «این قتال العرب، آدم زیاد کشته. دعوا میشود، اختلاف میاندازد. این بکش بکش راه میاندازد. به ما امتیاز نمیرسد. به ما چیزی نمیدهد. علی سفت است اصلاً.». انصار همین شکلی از پشت علی آوردند کنار. گفتند: «این بیاید به شما چیزی نمیرسد ها!». عجیب نیست برایتان؟ جالب نیست؟ پوش امیرالمؤمنین خالی. گروه اولی که ازشان توقع میرفت پشت امیرالمؤمنین.
بعد آقا تولید روایت. دیگر اینها که دیگر کلی رویش حرف است. مسائلی است که خیلی به درد امروز ما میخورد. شروع کردند پرقدرت تولید روایت کردن، تولید خبر کردن، تولید تحلیل کردن. روایات پیغمبر را کنار زدند. نقل روایت از پیغمبر ممنوع! روایات پیغمبر را جمع کردند. از یک غروب تا اذان صبح با چه شیادی. چقدر اینها حرفهای بودند! چقدر کاربلد بودند! گوهر که: «هر روایتی از پیغمبر دارد، بردارد بیاورد.». میدانید پیغمبر اصرار داشت هرکی هرچی میشنود، بنویسد. باسواد در اینها نبود. البته پیغمبر سواد را ترویج داد. اینها بحث دارد. هرکدام کارش طول میکشد اگر بخواهم بهش بپردازم. کاری کردی مردم بالاخره سواد ابتداییشان افزایش پیدا کند. یک جوری سخنرانی میکرد کلمه به کلمه و کوتاه هم صحبت میکرد و میفرمود: «همه یادداشت میکنید. هرچی من میگویم اینها را نگه میدارید. به دردتان میخورد.». هرکی دفترچهای داشت، حالا آن موقع مثل الآن هم نبود کاغذ و اینها. روی پوست آهو و پوست گوسفند. «روایتی از پیغمبر دارد بردارد بیاورد.». به قول امروزیها: «میخواهیم موسوعه کنیم، همه را یکی کنیم. چاپ کنیم.». گونی گونی روایت جمع شد. مردم آوردند. آن خانمه که جنگ جمل را راه انداخت، میگوید: «پدرم و رفیقش از بعد نماز عشاء آمدند در خانه. گونی گونی اینها روایتها را ریختند در آتش سوزاندند.». در اذان ماجرای احراق. بعد اعلام کردند نقل روایت از این به بعد مجوز میخواهد از دولت. مجوز تفسیر قرآن مجوز میخواهد. ابن مسعود، صحابه خاص پیغمبر، صحابه درجه یک پیغمبر، یک بار تفسیر قرآن گفته بود. گرفتند آنقدر زدندش سر و صورتش را زخم کردند. تبعیدش کردند. «به چه حقی تفسیر قرآن میگوید؟».
بعد شروع کردند تولید اخبار. هرچی از فضایل امیرالمؤمنین بود. بنی امیه و اولی و دومی. و آن شد فاروق که لقب امیرالمؤمنین است. آن شد که لقب امیرالمؤمنین است. داماد پیغمبر که لقب امیرالمؤمنین است. بعد شروع کردند فضایل و همه را تبریک به رضا. آیهای که در وصف او نازل شده که جای پیغمبر خوابید و: «وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ». بعدها البته حالا اینها در بازه بلندمدت. آنقدر روی ذهن مردم کار کردند این روایتی که همه میدانستند در شأن امیرالمؤمنین نازل شده. از مردم پرسیدند: «این روایت در شأن کی نازل شده؟». گفتند: «در شأن ابن ملجم.». میگفتند: «چرا؟». گفتند: «چون میدانست کشته میشود ولی رفت علی را کشت. خودشو به کشتن داد.». امیرالمؤمنین بود که میدانست کشته میشود، به جای پیغمبر خوابید، به جان خودش خرید. شهید شدن ها! شیادیها که کردند در تولید روایت!
حسن بصری داشت وضو میگرفت. این را بگویم و عرضم تمام. بریم در روضه. مشت نمونه خروار. این را بشنوید و هم تعجب کنید، هم بسوزید، هم در عمق این روایت بروید. در «اثبات الهدات» علامه اروی نقل میکند این روایت را. حسن بصری که به ظاهر شیعه بود، حالا ولی خب خیلی خودش را درگیر قضایا نمیکرد. بسیجی نبود. روحیه جهادی نداشت. کار به کجا میرسد؟ خیلی اوضاع عجیب است. مظلومیت امیرالمؤمنین. خیلی داشت وضو میگرفت و «وَکانَ وُسْواساً». وسواسی. هی آب میریخت صورتش را بشورد و هی دست بشورد و اینها. هی آب میریخت. وسواسی. حضرت بهش فرمودند که آوردم بگذار از رویش بخوانم. حیفم میآید چون تعابیر عجیبی میگوید که: «وضو برای نماز میگرفت، وسواسی بود. فسب علی اعدائه ماً کثیراً». خیلی آب میریخت در وضو گرفتن. امیرالمؤمنین دیدنش. فرمودند: «أعرقْتَ سَمَاعاً کَثِیراً یا حسن! چقدر آب میریزی حسن بصری! بابا اسراف است. نکن!». حالا امیرالمؤمنین دلسوزیش، محبتش. پاسخ را ببینید. شما را به خدا آدم جگرش کباب میشود. گفت: «مَا عِرَاقُ أَمِیرِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ دِمَاءِ الْمُسْلِمِينَ أَكْثَرُ». گفت: «اسراف را من نکردم. اسراف را امیرالمؤمنین علی کردند. من آب اسراف میکنم. تو خون اسراف میکنی! خون میریزی! آدم میکشی!». آدم به کشتن. امیرالمؤمنین هم گفت. به حضرت دشمن به حسب ظاهر نیست. «مَا عِرَاقُ أَمِیرِالْمُؤْمِنِينَ بِدِمَاءِ الْمُسْلِمِينَ». از خون مسلمین نمیگوید کفار. نمیگوید آنهایی که مهدور. تولید روایت ببین چکار میکند. فضا را چه جوری سمی میکند. من اسراف میکنم. تو اسراف میکنی. من آب نهایتاً هدر میدهم. تو خون هدر میدهی! حضرت فرمودند: فدای مظلومیتش! فرمود: «وَسَائَكَ ذَلِكَ؟» ناراحتی بابت این؟ گفت: «نه، آره!». فرمود: «فَلَا زِلْتَ مُسَوّاً إِلَهِي!». همیشه ناراحت باشی! میگوید: «فَمَا زَالَ الْحَسَنُ عَابِساً قَاطِباً مَحْكُوماً إِلَى أَنْ مَاتَ». تا وقتی که مرد، همیشه درهم برهم بود. قیافهاش گرفته بود، ناراحت بود، عصبانی. نفرین امیرالمؤمنین بود رویش نشست. «ناراحتی؟». گفت: «آره!». «به درک که ناراحتی! تا ابد تو هم ناراحت بمانی!».
تبدیل به چی میکنند؟ «قتال العربی» که هرچی شما دارید برای اینکه او رفت در دل خطر. حالا میگوید: «آقا این زده همه را کشته و جنایت و کشورگشایی و شهوت قدرت و این حرفها.». ورق برگشت. دیگران شدند منجی. آن گروه اولی که باید جلو باشد، خالی کرد. گروهی که عقب بود دید میدان خالی، آمد جلو. ورق انقلاب روی انقلاب شد. انقلاب پیغمبر رسیده بود به فتح. انقلاب روی انقلاب شد. همه چی. علی خانهنشین شد. فاطمه زهرا مظلوم شد، شهید شد، مهجور شد. همه این مجاهدین درجه یک دور پیغمبر آواره شدند، مطرود شدند. ابوذر، عمار، مقداد. همه اینهایی که تا حالا اینها هزینه دادند که کار پیش رفته، نام منفور شدند در جامعه. همه آنهایی که همیشه فراری بودند، اینها شدند شخصیتهای درجه اول. این است داستان.
هزینه دادن شماهایی که آمدید در میدان، نگذاشتید این اتفاق ورق را برگرداند. زمان جنگ ۸ ساله هم آن وقتی که صدام زد، یک عده جا میزدند از همان اول. یادتان است که میگفتند: «آقا بدهیم بره! آقا حلش کنیم! آقا چالش درست نکنیم! حالا خرمشهر سقوط کرد، به فکر بقیه شهرها باشید. بقیه را چرا به کشتن میدهید؟». خرمشهر را پس گرفتیم: «آقا جنگ را ولش کن!». خرمشهر را پس گرفتیم. قضیه فاو، بقیه ماجراها. اگر این فداکاری این رزمندهها نبود، اینها واینمیایستادند، الآن من و شما هیچی نداشتیم. یکی مثل همین امارات و قطر، به مراتب بدتر، ذلیلتر، حقیرتر. زحمت این شهدا، محصول کار این شهداست که امشب مهمان یکیشان هستیم انشاءالله. و مجلس ما را روشن میکند. قدم روی چشممان میگذارد. اینها این جور در میدان آمدند. این فرزند فاطمه قوت گرفت. محکم وایستاد. وگرنه او هم میشد مثل جدش، مثل امیرالمؤمنین. مجاهد که وایمیایستد دفاع. در این شهید انشاءالله برسد، وارد بشود، دور این شهید عزیز جمع بشویم، من این روضه را شروع کنم به خواندن. این نقل عجیب، این روایت عجیب باهاش آتیش بگیریم. این امیرالمؤمنینی که سر تا پا حماسه است، رشادت، شجاعت. ورق را چه جور برگرداندند برای امیرالمؤمنین؟ چه اوضاعی پیدا کرد امیرالمؤمنین؟
روایت در «کشف الغمه»، «اثبات الهدات» که از کرمان شیخ را عاملی «کشف الغمه» مال علامه اروی است. ایشان نقل میکند: «لما حضرت الوفات لحظات آخر بی بی سلام الله علیها قالت لسما به اسماء فرمود ان جبرئیل ائت النبی لما حضرته الوفات به کافور من الجنه». پدرم از دنیا میخواست برود، جبرئیل یک مقدار کافور از بهشت آورد. پیغمبر هم این مقدار کافور بهشتی را سه قسمت کرد. «ثُلثُ لِنَفسِه و ثُلثُ لِعَلی و ثُلثُ لِرَسُول». یک سوم این کافور مال پیغمبر بود، یک سومش مال علی بود، یک سومش هم مال من است. که این مقدار این کافور هم به اندازه ۴۰ درهم است. بعد فرمود: «یا اسماء اعتنی بقیه حنوط والدین». اینطور دارد اسماء را آماده میکند بی بی برای رفتن خودش. فرمود: «اسماء! آن مقداری که سهم من از آن کافور بود بردار بیاور. بگذار اینجا کنار سر من.». «عندی عند راسی». آورد مقدار کافور را گذاشت کنار سر مبارک حضرت زهرا سلام الله علیها. که خوب حضرت بستر بودند. «ثُمَّ تَسَجَّدَتْ بِثَوْبِهَا». میگوید این لباسشان، روپوششان را کشیدند روی صورتشان. با همان دسته آسیبدیده و ناتوان، روی همان صورت کبود سیلی خورده این روپوش را کشید. فرمود: «أَنْتَظِرِينِي هَنِيَّةً». من صورتم را میپوشانم. کنار من بنشین. یک مدتی، یک مقدار مختصری منتظر باش. «ثُمَّ ادْعِينِي». صدایم بزن. «فَإِنْ أَجَبْتُكِ». اگر جواب دادم که دادم. «وَإِلَّا فَاعْلَمِي أَنِّي قَدْ قَدِمْتُ عَلَى أَبِي». اگر جواب ندادم، بدان من رفتم پیش پدرم. نمیگوید از دنیا رفتم. میگوید: «رفتم پیش پدرم.». بیتابی میکند. بالبال میزند برگردد پیش پدرش. اسماء میگوید: «فَنَتْظَرَتْهَا هَنِيَّةً». یکمی منتظر ماند اسماء. «ثُمَّ نَادَتْهَا». در متن این روضه باشید. چراغها را هم یکمی کمتر کنید. اگر شهید عزیزمان هم وارد شد، نظمتان، حالت جلسه به هم نخورد. این شهید نیاز، صفا و نور با خودش میآورد. از کنار حضرت زهرا میآید. از کنار امیرالمؤمنین میآید. نور میآورد با خودش. عشق میآورد با خودش. دور این شهید با هم گریه میکنیم. صفا میکنیم.
منتظر شد اسماء. صدا زد بی بی را. «فَلَمْ تُجِبْهَا». دید بی بی جواب نمیدهد. به هم ریخت اسماء. صدا زد: «دختر پیغمبر!». دید نمیآید. گفت: «يَا بِنْتَ أَكْرَمَ مَنْ حَمَلَتِ النِّسَا». ای دختر آن آقایی که بهترین کسی بود که زنها میتوانستند بارور بشوند او را. با تعابیر بلاغی عربی دارد صحبت میکند. دیگر وقتی شور در زبان عرب به اوج میرسد، شروع میکند با این کلمات حماسی صحبت کردن. عشقش را میخواهد. «يَا بِنْتَ خَيْرِ مَنْ وَطِئَ الْحَصَا». دختر آن آقایی که بهترین کسی بود که روی خاک این عالم پا گذاشت. جواب نمیدهد. «يَا بِنْتَ مَنْ كَانَ مِنْ رَبِّهِ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى». دختر آن آقایی که معراج رفت. دید جواب نمیدهد. «فَكَشَفَتْ ثَوْبَهَا عَنْ وَجْهِهَا». روپوش را از روی صورت بی بی کنار زد. «فَإِذَا بِهَا قَدْ فَارَقَتِ الدُّنْيَا». دید مادر تمام کرده. این عمر سراسر مظلومیت، سراسر غصه، سراسر درد، سراسر مجاهدت. با این روزهای آخری که ساعت یک بار غش میکرد. همه بدنش آب شده بود. همه بدنش درد میکرد. سرش را بسته بود. تمام شد. فاطمه راحت شد. خلاص شد. «فَوَقَعَتْ عَلَيْهَا تُقَبِّلُهَا». اسماء خودش را انداخت روی صورت فاطمه سلام الله علیها. هی بوسید، هی صدا زد: «فاطمه! إِذَا قَدِمْتِ عَلَى أَبِيكِ رَسُولِ اللَّهِ». اگر رفتی محضر پیغمبر، «فَأَقْرِئِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ السَّلَامَ». سلام اسماء بنت عمیس را تو برسان به پدرت رسولالله.
جانم به شما آدمهای با معرفت، با صفا. شما کسانی که هنوز داغدار آقایید. داغدار رهبر شهید. این داغ آرام نمیشود در دل ما. ما دلمان خیلی تنگ است. با همین روضهها و با همین ذکر مصیبتها خودمان را نگه میداریم. مثل امیرالمؤمنین دیشب روضهاش را خواندم برایتان. به پیغمبر عرض کرد: «یا رسولالله! من دارم جان میدهم در این مصیبت. فقط آنی که آرامم میکند، ذکر مصیبت شماست. یاد مصیبت شما میافتم، آرام میشوم.». ما با همین مصیبت ذکر مصیبت کربلا و حضرت زهرا و اینها تا اینجا زنده رسیدیم. پدر از دست دادیم. رهبر از دست دادیم. مراد از دست دادیم. مرشد از دست دادیم. آن صبحی که ۹:۴۰ دقیقه صبح شنبه دنیا برای ما تمام شد. آن سقف بیت رهبری نبود که خراب شد. آن سقف دنیای ما بود که روی سر ما خراب شد. همه کس و کار. هرکی را از دست میدادیم، میگفتیم: «آقا هست. آقا بالاسر ماست. حاج قاسم رفت، آقا هست. آقای رئیسی رفت، آقا هست. سید حسن نصرالله رفت، آقا هست.». در این مصیبت مانده بودیم چی بگوییم. همه کس و کارمان رفت. یکمی ما حال و هوای این بچهها را در مصیبت مادر. پیغمبر را مادر که هست، حالا دیگر مادرم رفت.
اسماء میگوید: در همین حال و هوا بود. «فَبَيْنَا هِيَ كَذَلِكَ دَخَلَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ». حسن و حسین وارد شدند. «فَقَالَ: يَا أَسْمَاءُ مَا يُنِيبُ أُمُّنَا فِي هَذِهِ السَّاعَةِ؟». گفتند: «اسماء! این ساعت، ساعت خواب مادر ما نیست. مادرمان این ساعت هیچ وقت نمیخوابید.». عرض کرد: «يَا ابْنَي رَسُولِ اللَّهِ لَيْسَتْ أُمُّكُمَا نَائِمَةً». پسرای پیغمبر! مادرتان نخوابیده. «قَدْ فَارَقَتِ الدُّنْيَا». مادرتان از دنیا رفت. «عَلَيْهِ الْحَسَنُ يُقَبِّلُهَا مَرَّةً». امام حسن خودش را انداخت روی بدن مادر. هی بوسید. صدا میزد: «يَا أُمَّاهُ كَلِّمِينِي». مادر! با من حرف بزن. «أَنَا رَازِدَارُ دَرْدِتُمْ». من رازدار دردتم. «قَبْلَ أَن تَفَارَقَ رُوحِي بَدَنِي». مادر! دارم میمیرم. با من حرف بزن. «وَقَبَّلَ الْحُسَيْنُ يُقَبِّلُ رِجْلَهَا». امام حسین خودش را انداخت روی پای مادر. فدای ادب. صورت مادر مال امام حسن است. من باید جایی که او صورت را میبوسد، پای مادر ببوسم. نمیدانم شاید چیزهای دیگر هم مد نظرش بود. بگذار امام حسن صورت را ببوسد. او سیلی خوردن را دیده. به او میرسد صورت را ببوسد. من پای مادر را ببوسم. صدا زد: «يَا أُمَّاهُ عَنْبَكِ الْحُسَيْنُ». من حسینتم مادر! «كَلِّمِينِي قَبْلَ أَن يَنْصَدِعَ قَلْبِي». قبل اینکه قلبم تکهتکه بشود، باهام حرف بزن.
اسماء میگوید: گفتم: «يَا ابْنَي رَسُولِ اللَّهِ». پسرای پیغمبر! «انْطَلِقَا إِلَى أَبِيكُمَا عَلِيٍّ». روضه طولانی نیست، ولی خیلی عمیق است. چند کلمه است. عرض من هم دارد تمام میشود. رویش فکر کنید. اگر همین جا سوختید و فریاد زدید و آتش گرفتید، همین جا. اگر نه، بگذارید چند روزی دلتان کار کند. هی این جملات، این یکی دو خطی که میخوانم، هی مرور کنید. امشب، فردا شب، این ایام شهادت، روز شهادت. هی با خودتان نجوا کنید. هی روضه بخوانید. هی گریه کنید. بدجور آتش میزند این جمله. اسماء به امام حسن و امام حسین گفت: «برید به پدرتان خبر بدهید. بگویید مادرتان از دنیا رفته.». اینها آمدند بیرون. «كَانَا قُرْبَ الْمَسْجِدِ». نزدیک مسجد رسیدند. «رَفَعَ أَصْوَاتَهُمَا بِالْبُكَا». شروع کردند بلند بلند گریه کردن. مردم ریختند بیرون. گفتند: «چرا گریه میکنید شما؟». بعضیها برگشتند گفتند: «لَا بُدَّ دُوبَارَه يَا دَجَدِّكُمْ پَيغَمْبَرُ افْتَادِي دِلْتَنگُ شُدَيدُ». دلتان برای پیغمبر تنگ شده گریه میکنید؟ آره. گفتند: «مادرمان از دنیا...». حتی ببین! اینی که میگویم فنی است. روضه، روضهای نیست که بخواهم پر و بال بهش بدهم، گریه بگیرم. روضه عمیق است. باید خودتان در برش بروید. به اینجا نرسید که بخواهند به مادر بگویند. اصحابی که دور مسجد بودند، گریه اینها را شنیدند. گفتند: «چرا اینجور گریه میکنید؟ دلتنگ پیغمبر شدید؟». اینها گفتند: «نه، مادرمان از دنیا رفته.». هنوز نرسیدند به امیرالمؤمنین. هنوز نیامدند به امیرالمؤمنین بگویند. از پشت مسجد که گفتند امیرالمؤمنین شنید. به نظرتان امیرالمؤمنین چکار کرد؟ «فَوَقَعَ عَلِيٌّ عَلَى وَجْهِهِ». علی با صورت به زمین. این همان کسی است که خیبر را فتح کرد! این همان کسی است که در خندق سردار بود! این همان کسی است که جای پیغمبر خوابید! این همان کسی است که هیچ وقت نترسید.
یک جا همه احساس کردند انگار علی دیگر شکست خورد. انگار دیگر کار علی تمام شد. «عَلَى وَجْهِهِ». با صورت خورد به زمین. صدا زد: «بِمَنْ أُعَزِّي مِنْ غُصَّةٍ؟». من غصه را کجا ببرم؟ «كُنْتُ بَكَاءَ عَزَاءٍ». من همه غصههایم را پیش تو میآوردم. «فَفِي مَلْعَظٍ مَنْ بَعْدَكِ؟». حالا که داغ تو را دیدم، از این به بعد غصه را کجا ببرم؟ فدای تو بشوم آقا جان! امیرالمؤمنین احساس تنهایی کرد. از اینجا من دیگر روضه را تمام کنم. میگویم زیر بغل آقا را گرفتند. این همان علی است که در احد هفتاد تا زخم برداشت. بگذارید یک کلمه میخواهم بگویم و برسیم به محتوا. عرضم تمام. هفتاد تا زخم برداشت. جانباز شد. مجروح شد. بستری شد. پیغمبر فرمود: «مجروحان و جانبازان پاشند.». دیشب مطلبش را عرض کردم. فرمود: «میرویم همراه الاسد. جانبازهای احد پاشند بیایند.». علی علیهالسلام از جا بلند شد. نفر اول راه افتاد. با ۷۰ تا زخم. دوحی جلو. بقیه دنبالش راه افتادند. رفتند فتح کردند. آن روز هفتاد تا زخم داشت. نفر جلو راه افتاد. اینجا گفتند از مسجد تا خانه خواست بیاید هی زمین، هی زیر بغلش را گرفتند. آخر هم وقتی رسید خانه، فاطمه را که دید روی پا خورد زمین. خودش را انداخت روی پای فاطمه. هی صدا زد. دید جواب نمیدهد. اشکش جاری شد. عرض کرد: «كَلِّمِينِي أَنَا عَلِيٌّ!». با من حرف بزن! دارم میمیرم!
برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید.
جلسات مرتبط
جلسه سوم: ولایت، روح تمدن اسلامی
از مدینه تا تمدن
جلسه اول: جاهلیت پیش از اسلام در آیینه خطبه فدکیه
از مدینه تا تمدن
جلسه دوم: مدیریت پیامبر و مجاهدت علی؛ دو ستون تمدن نبوی
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: معیار تمدن؛ کرامت انسانی یا پیشرفت فناوری؟
از مدینه تا تمدن
جلسه چهارم: مجاهدت علی(ع)؛ ستون استواری تمدن مدینه
از مدینه تا تمدن
جلسه ششم
از مدینه تا تمدن
سخنرانیهای مرتبط
محبوب ترین جلسات از مدینه تا تمدن
جلسه ششم
از مدینه تا تمدن
جلسه پنجم
از مدینه تا تمدن
جلسه چهارم: مجاهدت علی(ع)؛ ستون استواری تمدن مدینه
از مدینه تا تمدن
جلسه اول: جاهلیت پیش از اسلام در آیینه خطبه فدکیه
از مدینه تا تمدن
جلسه دوم: مدیریت پیامبر و مجاهدت علی؛ دو ستون تمدن نبوی
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: معیار تمدن؛ کرامت انسانی یا پیشرفت فناوری؟
از مدینه تا تمدن
جلسه دوم: از یثرب تا مدینه؛ پنج تحول تمدنی پیامبر
از مدینه تا تمدن
جلسه اول: سقیفه و نقش مردم مدینه در انحراف پس از پیامبر
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: ولایت، روح تمدن اسلامی
از مدینه تا تمدن
در حال بارگذاری نظرات...