جلسه هفتم
«از مدینه تا تمدن» با نگاهی تاریخی و اجتماعی، به شکلگیری تمدن اسلامی به دست پیامبر اکرم(ص) و سرنوشت آن پس از رحلت ایشان میپردازد. دگرگونی یثرب به مدینه، عبور از تعصب قبیلهای، خشونت، نابرابری اقتصادی و جهل به سوی اخوت، عدالت، کرامت انسانی و عقلانیت، تصویری از تحولات جامعه نبوی ترسیم میکند. در این چارچوب، ماجرای سقیفه و مواضع حضرت زهرا(س) از منظر نقش مردم در پاسداری از مسیر امامت و پیامدهای غفلت و انفعال اجتماعی بررسی میشود. مجموعه با پیوند این تجربه تاریخی به مسائل معاصر، نسبت میان مسئولیت مردم و تداوم تمدن اسلامی را واکاوی میکند.
بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابوالقاسم المصطفی محمد، و آلِ الطّیبینَ الطّاهرینَ، و لعنه الله علی القوم الظالمین من الان الی قیام یوم الدین. رب اشرح لی صدری و یسّر لی امری و احلل عقده من لسانی یفقهوا قولی.
سؤالی که در این جلسه پایانی، برای تکمیل بحث و در واقع پایان این فصل و این بحث مطرح است، این است که خوب، ما قبلاً گفتیم باید دوباره برگردیم به مدینه پیغمبر؛ تمدن یعنی این و اساساً تمدن امام زمان (عج) هم همین است: بازگشت مجدد به مدینه پیغمبری که شب در موردش صحبت کردم. این بازگشت مجدد چطور حاصل میشود؟ ما باید رجوع کنیم، رجعت کنیم، بازگشت کنیم؛ یک ارتداد این وسط صورت گرفته. یک مدتی مدینه پیغمبر به عنوان یک تمدن خودش را نشان داد. بعد از پیغمبر ارتدادی صورت گرفت، از مسیر پیغمبر برگشتند. این تمدن، این مدینه، از هویت خودش خارج شد. حالا ما میخواهیم دوباره رجعت کنیم، برگردیم به این مدینه، چه کار باید کرد؟ ما میخواهیم دوباره این مدینه را سرپا کنیم، زنده کنیم، احیا کنیم، همان تعبیری که امام حسین (علیه السلام) داشتند؛ انقلاب حسینی این بود: «میخواهم اصلاح شود امت جدم»، «میخواهم دوباره همان قاعده، همان روال باشد»، «سیره پیغمبر و سیره امیرالمؤمنین زنده باشد، فراگیر باشد.»
پاسخش این است که مسیری که طی شد تا مدینه پیغمبر، مدینه شد، تمدن شد، ما باید همین را الگو کنیم. حالا امروزیها از آن تعبیر میکنند به "الگوی پیشرفت" که یک شب در موردش صحبت کردیم؛ "الگوی توسعه"، "الگوی پیشرفت". غربیها الگو مینویسند برای دنیا، خودشان را رتبه اول میدانند و بخشنامه میکنند که آقا باید همه مثل ما باشید، توسعهیافته باشید، این شکلی باشید. یک الگو میدهند، یک الگوی کلان دارند، زیرش هی الگوهای ریزی تولید میشود. یک الگوی تمدنی دارند، بعد میگویند آقا این الگوی تمدنی، آموزش و پرورشاش این مدلی است، دانشگاهش آن، رسانهاش آن مدلی است، خانوادهاش آن مدلی است، بهداشتش این مدلی است. همینطور هر تکهاش را برایش مینشینند تولید میکنند. بعد مینشینند انسان درون افق مثلاً طراحی میکنند. سند ۲۰۳۰ همین بود دیگر، یادتان است؟ انسان در افق سال ۲۰۳۰. یعنی شما باید در نظام آموزش و پرورش، آدمی که تربیت میکنی، سال ۲۰۳۰ که حالا این قضیه مثلاً مال ۱۵ سال پیش است، چقدر است؟ سال ۲۰۳۰ باید آدمی که تربیت میشود، از مدرسه میآید بیرون، این ویژگیها را داشته باشد، این شکلی باشد. کار تمدنی یک الگوی کلان دارد، یک نقشهای که الان دارند مینشینند خردش میکنند، ریزش میکنند، هر جایی به حسب همین یک تقسیم کاری میشود، کارش شکلی پیدا میکند. حالا نمیخواهم به این موضوع خیلی دامن بزنم.
ما باید آن نقشه کلان کار امت پیغمبر و تمدن پیغمبر را پیدا کنیم. آن چه بود که کار پیغمبر رونق گرفت و به نتیجه رسید؟ یک بخشش را بر اساس خطبه فدکیه حضرت زهرا (سلام الله علیها) مرور کردیم که ایشان فرمودند مدیریت پیغمبر و مجاهدت امیرالمؤمنین. البته برای امیرالمؤمنین هم ۹ تا ویژگی بیان کردند. بنده دو سه تا ویژگی را یک اشارهای کردم یک شبی، ۹ تا را هنوز نخواندم. امشب انشاءالله فرصت بشود لیست این ۹ ویژگی را عرض خواهم کرد چون مهم است. حالا اگر بخواهیم همین را قاعدهمندش بکنیم، چه باید بگوییم؟ تمدن پیغمبر چه شکلی شکل گرفت؟ بگذارید من چند تا آیه قرآن برایتان بخوانم، در سوره مبارکه آل عمران که حضرت زهرا (سلام الله علیها) در خطبه فدکیه به یکی از این آیات اشاره میکنند. خیلی این آیات استراتژیک و کاربردی و کلیدی است؛ از آیه ۱۴۴ تا ۱۴۹. خیلی جالب است این آیات را داشته باشید، آیات تمدنی، آیاتی که نشان میدهد مدینه پیغمبر با چه چیزی شد مدینه پیغمبر، اگر قرار است این مدینه ادامه پیدا کند با چه چیزی ادامه پیدا میکند؟
آیه ۱۴۴ این شکلی است: «و ما محمدٌ (صلی الله علیه و آله و سلم) الّا رسولٌ قد خَلَتْ من قبله الرسل.» حالا امشب چون شب آخر هم هست، این فیشهای ما هم دیگر باید رو دستمان باد نکند، دیگر باید ارائه بدهیم، بحث باید سر برسد. امشب مطلب زیاد است، باید تند تند حرف بزنم، مطالبی که مانده که باید بیان بشود انشاءالله به اتمام جلسه برسد و تمام بشود. پیغمبر، این فرزند عبدالله، این نام مبارکی که برایش صلوات فرستادید، این هم یک پیغمبر بود. یعنی شما نگاهتان به یک همچین شخصیتی این باشد: آنی که به او جایگاه داده و موقعیت داده، پیغمبریش است. بله، آدم مهربانی بود، آدمی بود که خیلی مردمدار بود، شب «فبما رحمه من الله لنت لهم» که حالا آن آیه هم، آیهای است که مرتبط با همینهاست.
علامه طباطبایی نکته فوقالعادهای در المیزان دارند که متصل به همین بحث است. ایشان میفرمایند که اصلاً خیلیها سرِ اخلاق پیغمبر جذب پیغمبر شده بودند، خیلی پیغمبری پیغمبر برایشان مهم نبود. مثل این میماند که مثلاً یک روحانی خوشمشرب، جذاب، حالا مثلاً باسواد، بعد در مسائل مختلف مثلاً حرف میزند، آدم وقتی کنارش مینشیند خوشش میآید، چیز یاد میگیرد، خستگیاش در میرود، یک حال خوب معنوی پیدا میکند، اخلاقش هم خوب است، غر نمیزند، داد و بیداد ندارد، آدم خوشش میآید دیگر. چیز هم یاد میگیرد. خیلی این آخوند بودن و روحانی بودن مطرح نیست، آدم باحالی است، کیف میدهد، حال میکنیم. این نیست که من از قبل دنبال یک روحانی گشتم برای خودم، یک ضرورت ایجاد کردم که مثلاً من باید بروم با یک روحانی ارتباط پیدا کنم، وصل بشوم و بعد گشتم و این آدم را پیدا کردم، با او حال میکنم. نباشد دیگر سراغ آخوند دیگری نمیروم. این چیز بدی است ها، این همین داستان پیغمبر است ها. این آیه دارد میگوید که یک وقت با پیغمبر اینجوری نباشیم که یک دلدادگیهای شخصی، جاذبههای شخصی برایتان داشته باشد. وقتی هم که رفت، رفت دیگر. بابا این پیغمبر است، پیغمبریاش مهم است. اخلاقش خوب بوده، باسواد بوده، باصفا بوده، باشد. پیغمبر، او را بگیر؛ خودش میرود، پیغمبریاش میماند، رسالتش میماند، پیامش میماند. نگیر، رفت، تمام شد. این جملهای است که چند بار حضرت زهرا (سلام الله علیها) در خطبه فدکیه به آن تأکید دارند، خصوصاً آن وقتی که انصار را خطاب میکند که چه شد؟ پیغمبر رفت؟ پیغمبر را پیامش که نرفت، حرفش که نرفت، میراثش که نرفت، قرآنش که نرفت. بابا قرآنش که هست، حرفش که هست. دوباره برگردیم به همان سازوکار زندگی قبلی. قبل، آقایی بود، خیلی خوش گذشت با او. مردم مدینه این شکلی بودند با پیغمبر. این خیلی چیز بدی است. این ارتباط عاطفی سطحی، هیجانی، هیچ عمقی پشتش نیست، هیچ شناختی نیست، هیچ ضرورتی پشتش نیست که اصلاً تو برای چه آمدی سراغ پیغمبر؟ سراغ چی این پیغمبر آمدی؟
قرآن میگوید: «بابا این رسول است، قد خلت من قبله الرسل. پیغمبران هم بودند قبل از او، رفتند. پیغمبریشان، پیامشان، حرفشان ماند.» «افإن مات او قتل انقلبتم علی اعقابکم.» این پیغمبر اگر به مرگ طبیعی بمیرد یا شهید بشود، دوباره برمیگردیم به همان روال قبلی؟ دور هم بودیم و بعد تمام شد؟ خیلی دقیق است ها این حرف، خیلی جای تحلیل دارد. «و من ینقلب علی عقبیه فلن یضر الله شیئاً و سیجزی الله الشاکرین.» البته هر کسی هم برگردد عقب، به خدا که ضرر نمیخورد. فکر نکنید دست خدا بسته میشود، کار خدا نصفهنیمه میماند، زحمتهای خدا هدر میرود. نه، خودت ضرر میکنی. آن میم معروف هست این جوانها میگذارند، آن بازیگر قند رو دهنش است میگوید حالا کی ضرر کرد؟ من؟ یک آیه تقریباً اگر میم بخواهیم برایش بزنیم، میمش همین میشود. یک همچین حالتی دارد که حالا کی ضرر میکند؟ من یا تو؟ همهتان مرتد شوید، همهتان برگردید، کی ضرر میکند؟ خدا که ضرر نمیکند، شما ضرر میکنی. «و سیجزی الله الشاکرین.» البته هر کسی هم که قدردان باشد، خدا به او پاداش میدهد.
اینجا یک دوگانگی مطرح کرد. خوب دل بدهید، حواستان جمع باشد، نکات پشت سر هم همچین خیلی فوارهای و ضربتی باید گفته بشود. نکته اول: یک دوگانه خدای متعال مطرح میکند بین آنهایی که بعد پیغمبر برمیگردند دوباره به قبل تمدن پیغمبر، دسته دوم نمیگوید آنهایی که پای پیغمبر میمانند، ازشان تعبیر به چی میکند؟ «شاکرین.» آفرین! خیلی این دوگانگیهای قرآن خیلی محشر است ها، این دستهبندیها. مثلاً میگوید که مرده و زنده را نمیگوید، میگوید مرده و مؤمن. اینجوری دستهبندی میکند. مرده و زنده باید بگوید دیگر، میگوید مرده و مؤمن به جای زنده میگوید مؤمن. منظورش بوده اوج بلاغت قرآن. نمیگوید آقا شما دو دستهاید، یا پای پیغمبر میمانید یا برمیگردید به قبل پیغمبر. میگوید دو دستهاید، یا برمیگردید به قبل پیغمبر یا قدر میدانید، شکر میکنید. این یک کلیدواژه، با یک هشتگ آبی بغل نگهش دارید «شاکرین» را.
بریم جلوتر، یک کلیدواژه فوقالعاده دیگر هم داریم. بعد میفرماید که جالب است که آیه بعدی هم دوباره یک نکتهای دارد که باز حرف از شاکری میزند. چون وقت نیست نمیخوانم، خودتان انشاءالله مراجعه میکنید و تدبر میکنید، کیف میکنید. آیه ۱۴۶: «و کاین من نبیٍّ قاتل معه ربّیون کثیر.» حالا یک جماعتی بودند احساسی و عاطفی و اینها، آمدند دور پیغمبر. تا پیغمبر هست بالاخره هوا خوب است و حال خوب است و مینشینیم دور هم، خیلی حال میدهد. پیغمبر نماز میخواند، تاریخ میگوید نازل میشود، یک جو معنوی دارد. دعای کمیل میخوانیم، آقا چه حالی داد، چه صفایی کردیم و از این حرفها. یک عده حواسشان هست اینجا چه کارهاند، برای چه آمدند کنار پیغمبر. قرآن از اینها یک دانه تعبیر کرد به اسم «شاکرین». یک دانه دیگر تعبیر دارد، این دومی چیست؟ ببینم کی حواسش جمع بود، بگویید دیگر آخرش است؟ «صابرین». ویژگی که، ویژگی رفتاری اینهاست. ولی آن کدی که خدا روی اینها گذاشته، با آنها معرفی کرده، اتیکت دیگر روی اینها زده، چیست؟ «ربّیون.» یک گروه هم هستند آقا اینها ربّیوناند. اینها کنار پیغمبر میایستند تا آخر، تا تهش میایستند. «ربّیون.»
کلمه «ربّی» برای ماها کلمه غریبی است، خیلی با این کلمه آشنا نیستیم. کلمه «ربّانی» برایمان آشناتر است، میگوییم عالم ربّانی. ولی ربّی کمتر گفته میشود، عالم ربّی اصلاً نمیچسبد، ربّانی قشنگتر است. یکی است، ربّانی و ربّی یکی است، حالا البته یک تفاوتهای اندکی دارد که نمیخواهم واردش بشوم. یعنی چی آقا؟ توضیح بدهم، انشاءالله وقتمان نرود. مثلاً شما میگویید آقا فلانی مشهدی است، آن یکی کاشمری است، آن یکی مثلاً چه میدانم گنابادی. این کاشمری و گنابادی و مشهدی و اینها یعنی چی؟ یعنی یا آنجا به دنیا آمده یا آنجا بزرگ شده یا آنجا خانه دارد. یک نسبتی با آنجا دارد. درست است؟ این را میگویند «یاء نسبت» در زبان عربی. بعد مثلاً گاهی طرف میگوید آقا اینها چیزند ها، اینها آستان قدسیاند. آستان قدسی بازار رضاییاند ها. مثلاً این یک کلماتی، مثلاً در طیف بازاریها مثلاً صنف پوشاک، مثلاً میگویند اینها مثلاً کلاهدوزند. مثلاً یعنی کلاهدوز، آستان قدسیاند. آنها میگویند اینها قراردادیاند. آنها میگویند اینها شرکتیاند. از این کلمات ما صبح تا شب داریم با همین کلمات زندگی میکنیم دیگر. تفکیک میکنیم آدمها را از همدیگر، نسبتشان میدهیم به یک جایی. این مال فلان شهر است، این مال فلان کارخانه است، این مال فلان اداره است، اینها کلاس هفتمیاند، هفتمی، هشتمی، هفتم، هشتم از هم جدا میشود. بعد این بچه مال کلاس هفتم است، مال کلاس هشتم نیست.
خدا دستهبندی که میخواهد بکند میگوید: «یک عده اینها ربّیاند، ربّانیاند.» جالب نیست؟ یعنی چی؟ یعنی این آقا به من ربط دارند، به ربشان ربط دارند، به ربشان نسبت دادهاند. انگار بقیه به ربشان نسبت داده نمیشوند. طرف خدایی است، امام حسینی. ما میگوییم امام حسینی است، طرف امام حسینی است. خدا پیغمبری است. در قرآن شده ربّیون، ربّانی، ربّی. انگار بقیه در فکر و خیال و ذهن و زندگیشان خیلی خدا و پیغمبر و امام حسین اینها مطرح نیست. یک عده که اینها پیغمبر و امام حسین برایشان مطرح است، «ربّیون». آنهایی که خدا برایشان مهم است، اینها اصلاً دنبال پیغمبر هم که آمدند، دور پیغمبر جمع شدند، خدا برایشان مهم بود. اینها آدرس خدا را میخواستند که آمدند دور پیغمبر. آدرس هم گرفتند. پیغمبر هم رفت، راه را دارند ادامه میدهند. کار نداشتند بار میخورد، بگردیم طرقبه، میری شاندیز، میری خواجه ربیع، میری هر جا میری، میرویم. من ترک موتور نشستم، تا وقتی هم راه میروی و ترک موتورت هست و موتورت بنزین من هستم. نباشم میروم مینشینم بغل، سیگارم را میکشم. من دیدم خالی داری میروی و هوا هم خوب است، هوا دو نفره است و حال میدهد و اینها، گفتم با همدیگر برویم. بعضیها با پیغمبر این شکلیاند. از توی اینها آقا تمدن در نمیآید. از این چیزی حاصل نمیشود. این پیغمبر هم که میرود برمیگردد به همان روال قبلی.
ربّیون هم که راه را ادامه میدهند، اینها پیغمبر برایشان رسول، رهبر، راهنما، دست خدا. اینها دنبال خدا بودند که آمدند سراغ پیغمبر. گرفتید مطلب؟ چقدر قشنگ شد. و به یک معنای دیگر شاکرند، قدر این چیزی که میگیرند را میدانند. چقدر ارزش دارد. اینها میشوند سلمان و ابوذر. البته یک تعداد کمی ربّیون، تعداد کمی است.
بعد حالا در توصیف ربّی چند تا عبارت به کار میبرد. یکیاش چیست؟ «فما وَهَنوا لما أصابهم فی سبیل الله.» این چون هدف برایش معلوم است، در این مسیر وقتی که میبیند سست نمیشود. بقیه که میآیند چون برای کیف و حال و اینهایش آمدند، یک کم که هوا گرم میشود و سخت میشود و فلان و اینها، صدایشان در میآید. آقا چه خبر است؟ بابا یا رسول الله! بابا چه وقت جنگ است؟ بابا فشارمان افتاد. بابا همش غر و نق و سر و صدا و اینش چرا اینجوری است، آنش چرا آنجوری است و اینها. ربّیون نیستند. یک تعبیری امام حسین (علیه السلام) دارد، خیلی آن کلمه، کلمه فوقالعادهای است. فرمود: «الناس عبید الدنیا و الدین لعق علی ألسنتهم.» اصلاً هر چقدر آدم فکر میکند چقدر این کلمه کامل است این جمله. مردم بنده دنیایند، برده دنیا. همین آب و علف و نان و همین، همین خوشیهای ظاهری را میخواهند. خوب آقا همهشان هم کافر نیستند ها، بعدشان هم مسلماناند، مؤمناند. آره، ادامهاش: «و دین لعق علی ألسنتهم.» آیت الله جوادی آملی این «لعان» را آدامس ترجمه میکردند. ترجمه قشنگی است. دین هم مثل یک آدامس میماند در دهانشان. آدامس به هر حال حال میدهد دیگر، مزه میدهد. اولش مخصوصاً خیلی حال میدهد که «عشق آسان نمود اول»، آن اولش خیلی حال میدهد. بعد دیگر ولی افتاد مشکلها، دیگر کمک و اینها درد گرفت و دیگر خیلی دیگر چیز شد، چه کارش میکنند؟ دین هم بالاخره آقا چیز خوبی است، مهریه دارد، حق طلاق میگیری، بعد مثلاً دیه بهت میدهند، بعد ارث، مثلاً خیلی چیزهای خوب و جالب دارد دین. مهریهاش و اینها خیلی باحال است. آن حجاب و مجاب اینهایش نه. اینها را ولی مهریه را اینها، حرف خود خداست، هیچ آخوندی نمیتواند همچین حرفی بزند که بگوید به زن باید مهریه بدهی. قطعاً خود خدای تبارک و تعالی فرمود. من خودش شنیدم، جا به جا بپوشان و گشتی، مهم این است که آقا برای زن ارزش قائل شده.
برخورد دوگانه با دین، برخورد آدامسی. هر جایش که حال میدهد، هر جایش مزه میدهد. اینها همانهاییاند که ربّیون نیستند. هر جایش که باحال است میگیرند، هر جایش دیگر دارد زحمت و اذیت و اینها درست میکند، ول میکنند. «فما وَهَنوا و ما أصابهم فی سبیل الله.» ربّیون آنهاییاند که هم کیف و حالشان مال دین بود، بردیم، هم اینهایش هم مال دین است. قبول. تکلیف هم دارد، سختی هم دارد، رنج هم دارد. «قالوا ربنا الله» که گفتیم، «ثم استقاموا» هم دارد. فشار هم میآورند، جنگ هم دارد، زخم هم دارد، فحش هم دارد، تیکه و متلک و حرف و حدیث و بد و بیراه و همه چی دارد. همش یک پک است دیگر. آقا سوا کردنی نیست. پیاز مینویسی آقا سوا کردنی نیست. خوشگل گندهها را تر و تمیزهایش را برمیداری، جدا میکنی. فشار هم میدهی، نصف آب پرتقالها را گرفتی. احکام دین را برمیداری یا فشار. نه، اینش خیلی خوب است خداییش. این را خیلی دوست دارم. صله رحم، اینها دوستانتان کادو بیاورید، اینها خیر. چقدر دین پیشرفتهای ما داریم! به به! احترام والدین، والدین باشم. چقدر دین پیشرفته و مترقی! قرض، قرض الحسنه، آن وقت دیگر من نیاز دارم و تو داری، در قرآن در مورد قرض داریم. نامسلمان چرا عمل نمیکنی به این آیات؟
آیاتی ما در قرآن داریم به همه حال میدهد. به قول حاج آقای قرائتی میگفت: «یک آیه داریم همه بهش عمل میکنند.» چیست؟ «کلوا و اشربوا.» «متاع لکم و لعامکم.» برو کیفش را ببر. ولی این آیاتی که آقا جهاد، آقا مبارزه، آقا فلان. چشمت را کنترل کن، زبانت را کنترل کن، خشمت را کنترل کن. اگر در حقت کوتاهی کرد ببخش. هر چه نگاه میکنی آیات، اصلاً ندیدم اینها را در قرآن. نیستش. این برخورد دوگانه است. ربّیون برخورد دوگانه ندارند. مسیر خداست، انتخابش کردیم، پک را کامل پذیرفتیم، پای همهاش هم هستیم. اگر سختی، رنجی، مصیبتی آمد، سستی نشان نمیدهد. «و ما ضَعفوا و ما استکانوا.» نه شل میشود، نه ضعیف میشود. اینجوری نیستش که یک تکهاش را قبول کنی، یک تکهاش را قبول نکنی. اینجوری نیستش که یک روز انجام بدهی، فردا ولش کنی. پایش میایستد تا آخر. «والله یحب الصابرین.» در یک کلمه اگر بخواهیم بگوییم اینها چی دارند، ربّیون باید بگوییم اینها صبر دارند. این صبر خیلی مهم است.
امیرالمؤمنین جای دیگر این را، همین بیان را، به یک تعبیر قشنگ دیگر فرمود که رهبر شهیدمان خیلی این عبارت را میخواندند: «لا یحمل هذا العلم الّا اهل البصر و الصبر.» این پرچم را کسی میتواند بلند کند که چشمش باز باشد، حالیش باشد، بفهمد چی به چیست. هدف را بداند، مسیر را بداند، دوست را بداند، دشمن را بداند. نفع را بداند، ضرر را بداند. اول حالیش باشد، بعد هم صبر کند. درد دارد. بله. آمپول دارد. دیدید بچه که میرود دکتر، این همش میخواهد با یک چیزی روی چهار تا چیزی سرگرمکننده و اینها، قضیه ماستمالی بشود و بیاید بیرون. دکترش هم رفته باشد و آمپولش هم نخورده باشد و بیاید بیرون، حالش هم خوب بشود. حالا خوب شد، نشد، اینها همین فقط یک برگهای بدهند که من مدرسه نروم و اینها هم کافی است. خیلی خوب بشوم، نشوم، بازی بتوانم بکنم، زنگ ورزش برسم. من بقیهاش مهم نیست. آمپول اگر باشد که رو سرش میگذارد. یک بار ما رفته بودیم سرم بزنیم این داروخانه درمانگاه جمکران، دو سه سال پیش. هی ممتد پشت سر هم مریض میشدیم. هر چند شب یک بار میرفتیم سرم میزدیم. بعد یک شب یک بچه کوچک آورده بودند مثل اینکه این هم مثل ما شده بود، هر چند وقت یک بار میآمد، سرمش هم میزد. بعد این بچه دیگر طعم تلخش را کشیده بود، اعصابش هم خورد شده بود، خوب هم نمیشد و این پرستاره آمد سرم این را بزند، آقا این چک و لگد و فحش. فحش میداد به این پرستاره با لگد میکوبید توی فکش، توی دستش. دیگر دو سه تا پرستار دیگر هم آمدند و دست و پای این را گرفتند و داد میزد و این پرستار اولیه مهربان بود و هی با محبت و صمیمیت و اینها، پلیس خوب پلیس بد. رفت. آن پرستار دومی آمد، آن همان اول که آمد گربه را دم حجله، اصلاً نه اینکه کشت، شرحه شرحه کرد. همان اول ایستاد گفت: «ببین، من مثل این نیستم. جیک بزنی همچین آمپول را فرو میکنم پدرت را در میآورم. ساکت بنشین، خفهخون.» بچه این شکلی است. ولی آن بزرگتره که میرود، میبیند دو دکتر آمپول سرم و اینها ننوشته، میگوید: «آقای دکتر از سر وا کردی این قضیه را؟ سرمش کو؟ آمپولش کو؟ سوزنش کو؟ چه دکتری است؟ چرا نسخه الکی میدهی؟» چقدر جالب شد. آن یکی نسخه بدون سوزن میخواهد، این یکی سوزن نداشته باشد میگوید نسخه اصلاً تو دکتری؟
چکهای که برایتان گفتم، این مثال دقیقاً دو جور آیات قرآن است. میگوید: «منافقین وقتی میآیند توی جنگ، توی فشار قرار میگیرند، «ما وعدنا الله و رسوله الّا غروراً.»» داشته باش این دو تا آیه را با این مثالی که گفتم برایتان نقشه. باریک. احزاب. منافقین وقتی میآیند میگویند: «آقا همش سر کاری بود. به ما میگفتند اسلام بر حق است، از همه جا را میگیرد، خدا با ماست. همه اینها چرت بود بابا. این همه کشته دادیم و بدبخت شدیم، قیمتها را ببین. زخم و زیل و اینها، همه اینها شعر بود بابا، چرت بود.» «ما وعدنا الله و رسوله الّا غروراً.» این را منافقین میگویند، بیمار دلها میگویند. مؤمنین که میآیند میبینند چی میگویند؟ میگویند: «هذا ما وعدنا الله و رسوله.» این همان بود که از اول منتظرش بودیم. تفاوت آن بچهای که از سوزن فرار میکند و آن آدم بزرگه که اگر سوزن نباشد شک میکند، خودش اصرار میکند، خودش زنگ میزند به دکتر میگوید: «دکتر یک سرم بنویس من بگیرم ببرم بزنم.» این تفاوت با بقیه، این تفاوت دارد. سختی نباشد، فشار نباشد شک میکنم. آماده است. مرحله به مرحله کار سختتر میشود. همین است. راه میافتی جلوتر که میروی کار سختتر میشود. اینها تمدن پیغمبر و تمدن کردن. اینها کنار پیغمبر بودند که کار پیغمبر پیش رفت. ولو اینها تعدادشان کم بود، ولو تعدادشان کم بود. این را داشته باشید آیه را.
بعد قرآن یک توصیفی از این ربّیون دارد که اینها حال و احوالی دارند، نجوا میکنند با خدا، دعا دارند که چون وقت نیست نمیتوانم اشاره بکنم. بعد خدای متعال میفرماید که: «فآتاهم الله ثواب الدنیا و حسن ثواب الآخره.» که تحمل میکنند این مسیر را. بابا، من نجوا میکنند، از من کمک میخواهند، صبر میخواهند از من، از من نصرت میخواهند و من کمکشان میکنم. هم در دنیا دنیایشان را آباد میکنم هم یک آخرت. «و الله یحب المحسنین.» محبوب من هم تازه هستند. دوباره آیه بعدی. پس قبل داستان ربّیون یک بار در مورد کسانی که از این مسیر برمیگردند گفت. بعد داستان ربّیون دوباره یک بار دیگر از کسانی که از این مسیر برمیگردند میگوید. حالا با چه بیانی میگوید؟ خیلی جالب است. معلوم میشود آقا یکی از آن چیزهایی که باعث میشود ما کم بیاوریم و وقتی کم میآوریم خودش را نشان میدهد اینجاست. خوب دل بدهید، آیه ۱۴۹: «یا ایها الذین آمنوا إن تطیعوا الذین کفروا یردوکم علی أعقابکم فتنقلبوا خاسرین.» عجب آیهای است! این آیه. همه اینها را گفتم این را بهت بگویم. فشار آمد، سخت بود، آب و نان اینها قطع شد. حرف کافرها را گوش ندهید، اطاعت نکنید. اطاعت کنی برت میگرداند خانه قبلی. بعد چی میشود؟ «فتنقلبوا خاسرین.» همه زحمتها و هزینهها و همه اینها که اینها بهتان داده بودم، همه ۲۳ سال مجاهدات پیغمبر و تمدن و برو و بیا بدر و احد و احزاب و ... نقطه اول. همین هم شد ها، تا حد زیادی بعد پیغمبر همین شد. دوباره همان خانه اول، همان سازوکار قبیلگی و جاهلانه و فاسد و امتیازات بیرحمی و بیمنطقی و کلهشقی و توحش و... البته فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فداکاری کرد، مسیر حق روشن ماند برای بقیه. یک تعداد شیعه کمی ماندند، بعد هم به مرور افزایش پیدا کرده. برگردی عقب همه اینها از دست رفته، باختی. چی برت میگرداند عقب؟ اطاعت کفار. اطاعت کفار. این کار را بکنی فلان فشار را برمیدارم. آن کار را بکنی باهات اینجوری. بله، یک وقتی شما اهرمهای قدرتی داری، طرف را ملزم میکنی، بهش دیکته میکنی، روی سرش میایستی، توی مغزش فرو میکنی، وادارش میکنی به یک سری رفتارها. این را بهش میگویند مذاکره، دیپلماسی، تعامل. اشکال ندارد. اگر اینجوری تعامل داری خوب است. بالا سرش میگویی: «از اینجا میخواهی رد بشوی باید عوارض بدهی. عوارض ندهی میزنم.» همین کاری که الان ما داریم با تنگه هرمز میکنیم تقریباً. اگر میروی گفتگو میکنی این را میگویی، اگر به هم پیام میدهید این را میگویید. این تعامل اشکال ندارد، خوب است. ولی اگر میروی آنجا، آن میگوید که آقا سوختت را اینقدر باید باشد، توی فلان کشور باید باشد، فلان چیز را از آن میخری، آن را. اگر گوش بدهی هر چی که زحمت کشیدیم پر، برگشتی نقطه اول. تمدنتان سوخته. تمدن نابود. این میشود ارتداد.
پس راز برگشتن به تمدن پیغمبر این است: این مسیری که راه افتادی باید جزو ربّیون باشی. شرطش این است. دو تا روایت دیگر بخوانم سریع بحث را تمام کنیم. حیفم هم میآید که بحث دارد تمام میشود چون تازه بحث شروع شد، بحث تمدنمان. انشاءالله وقتی باشد، فرصتی باشد، توفیقی باشد، وقتهای دیگر بتوانیم این بحث را ادامه بدهیم. ولی فعلاً در این مقطعش با این دو تا روایتی که میخواهم بخوانم انشاءالله بحث جمعبندی کنیم.
یکیاش خطبه ۵۶ نهجالبلاغه، حتی روایت که میگویم روایت بخوانم روایت طولانی است، روایت مختصر یک خطی نیست، یک دو صفحه خطبه ۵۶ نهجالبلاغه. سعی میکنم سریع بخوانم. ببینید چقدر این مطلب قشنگ است، چقدر فوقالعاده. اول یک تکه از آخرش مثل این کلیپهایی که در اینستاگرام میسازند، اول یک ۳ ثانیه اصل مطلب را نشان میدهم بعد از اول کلیپ شروع میشود. اول آن ۳ ثانیه اصلیاش را بگویم حوصلهتان سر نرود، بعد بیاییم خطبه را با هم بخوانیم. یک عبارتی دارد امیرالمؤمنین (علیه السلام) آخرهای خطبه میفرماید: «و ایم الله لو کنا نعتی ما اتمّ.» به جان خودم قسم اگر ما هم، ما که کنار پیغمبر بودیم، دور پیغمبر بودیم، به جان خودم اگر ما مثل شما بودیم، ما عامل دین، عمود. به جان خودم اگر ما مثل شما بودیم دین تا امروز یک دانه ستون برایش بالا نرفته بود، از شاخه دین و ایمان یک دانه برگ سبز نشده بود. ما آنطوری بودیم که دیدید اسلام همه جا را گرفت. حالا میخوانم برایتان اصل مطلب همین بود دیگر. اگر ما مثل شما بودیم که این «مثل شما بودیم» خطاب به کیست؟ مردم کوفه. اگر ما مثل شما بودیم که آقا همه چی تا حالا صد بار تمام شده بود. پیغمبری نمانده بود. یک کم هوا گرم میشد، آقا دشمن حمله کرده، یک تکه از زمینمان را گرفته، بریم دفاع کنیم. آقا تابستان گرم است. آقا کی حال کلمات امیرالمؤمنین (علیه السلام) در نهجالبلاغه دوباره میآمد پیشروی میکرد؟ زمستان بود حضرت فرمودند: «این تا فلان شهر رسیده بریم دفاع کنیم.» آقا زمستان سرد است. آقا پدر آن در میآید. آن وقت که گرم است، این وقت هم که سرد. کل حکومت امیرالمؤمنین (علیه السلام) سقوط کرد، کوفه ماند. آخر هم که امیرالمؤمنین (علیه السلام) را کشتند.
بعد که کوفه هم سقوط کرد، معاویهای که در جنگ بدر با او جنگیده بودند، خیلی جالب است تاریخ اسلام. در جنگ بدر اینها کنار پیغمبر بودند، یک عده آنور بودند، میخواستند اینها را نابود بکنند، سر به نیستشان بکنند. شد جنگ بدر. فرمانده لشکر دشمن در جنگ بدر کی بود؟ ابوسفیان. پرچمدار کی بود؟ معاویه. بگردم این تمدن، این مردمهای احمق نادان به درد نخور که یک طوری پیش رفتند که پرچمدار لشکر کفر در جنگ بدر شد خلیفه رسول الله. خیلی جالب است. تمدن وقتی یک حرکت شروع میشود، این نیستش که همینجوری اتومات میرود جلو، پیروز میشود. نه. جمهوری اسلامی راه بیندازید، بعد مثلاً ۱۰ ۱۵ سال که پیش میرود رضا پهلوی به حکم ولی فقیه به چه رئیس جمهور اشتراکی با تام مولی مثلاً حالا معاون اولش بشود و اینها کار را در بیاورند با هم. همچین حالتی مثلاً همینقدر فکاهی و طنز و خندهدار. معاویه بشود خلیفه رسول الله. چرا این ویژگیها نبود؟ فرمود: «اگر ما مثل شما بودیم که تا حالا صد بار همه چی تمام شده بود.» مگر ما چطوری بودیم که مثل شما نبودیم؟ مگر ما چطوری بودیم که اسلام اینقدر پیشرفت کرد، همه جا را گرفت؟ این تمدن چرخش راه افتاد، چرخید.
برگردم اول خطبه. چقدر این کلمات عجیب و فوقالعاده است. فرمود: «و لقد کنا مع رسول الله.» آن وقتی که ما کنار پیغمبر بودیم، نقل آباء و همان اول ته حرف را زد امیرالمؤمنین (علیه السلام). اصلاً آدم شاخ در میآورد. «نقتل آبائنا و ابنائنا و اخواننا و اعمامنا.» آقا ما وقتی ایستادیم کنار پیغمبر قرار شد پای پیغمبر باشیم. هر کی میآمد روی پیغمبر دستدرازی میکرد، قلدری میکرد، میزدیم، شهرام بهرام نداشت. بابامان هم بود میزدیم، بچهمان هم بود میزدیم، داداشمان هم بود میزدیم، عمومان هم بود میزدیم. «آبائنا، ابنائنا، اخواننا، اعمامنا.» شهرام بهرام نداشت. اینجا پیغمبر، آن دشمن پیغمبر. تمام. اینجور بودیم که کار پیش رفت. اگر مثل شما بودیم که چیزی نمیماند. گرفتید مطلب را؟ جهادی که فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمود علی جهاد کرد که شماها الان زندهاید، مسلمانید، ناموس دارید، کعبه دارید، نماز دارید. از قبل جهاد علی، جهاد امیرالمؤمنین بوده.
ربّیون این شکلی بودند کنار پیغمبر. اینکه «فما وَهَنوا لما أصابهم فی سبیل الله.» سست نمیشود، کم نمیآورد. بله، خیلیها ممکن است سست نشوند ولی یک جاهایی خداوکیلی خیلیها کم میآورند. ما شخصیت داشتیم نمیخواهم اشاره صریح بکنم، دوست ندارم شخصیتهای معتبر تاریخ انقلاب یک کلمهای چیزی در موردشان بگویم که تخریب بشوند ولی بعضی از شخصیتهای معتبری که همه میشناسید، بهش میگفتند فلان شخصیت، زمان مطابقت میدادند با فلان صحابه پیغمبر. سالها زندان، سالها رنج، اول انقلاب جزو شخصیتهای ممتاز. بعضی بچههایش باتری منافقین و اینها اینور آنور یک کمی شیطونی میکردند، بالاخره گوش اینها را گرفته بودند و تابونده بودند و آن آقا بهش برخورده بود، قهر کرده بود، ناراحت شده بود از امام و انقلاب و اینها، یک کمی فاصله گرفت. البته حالا بنده خدا زود هم از دنیا رفت، یعنی عاقبت به خیر هم شد، قضیه سریع حل شد.
یکی دیگر داشتیم در حد قائم مقام رهبری بود. آن هم سالها زندان، اینقدر رزومه سنگین بود که چند سال اول بعد انقلاب این آقا را به عنوان قائم مقام رهبری انتخاب کردند. وقتی امام از دنیا رفت ایشان از همین الان همه بدانند رهبر بعدی. توی جبهه شعار میدادند بغل نماز جمعه، بغل عکس امام، عکس ایشان بود. بعد چی شد؟ یک دامادی داشت، آن دامادشان یک داداشی داشت، آن داداشی یک کمی همچین دور از جون شما عوضی بود، ناتو بود. دامادشان خوب برای ایشان خیلی محبوب بود. آن داداشش هم سفیدشویی میکرد. او از قبل دفتر این آقا جون، این قائم مقام، اینور آنور بالاخره دست و بالش باز بود. بعدها معلوم شد آقا اینها رفتند بعضی شخصیتها مثل آیت الله شمسآبادی در اصفهان که از علمای شناخته شده. اینها را گرفتند، ترور کردند، اعدام کردند، کشتند. گروهک ترور راه انداخته بودند به اسم سپاه، به اسم امام خمینی، به اسم دفتر قائم مقام رهبری. بعد سلاحهایی در آمد از زیر زمین. دستگیرش کردند. خودش روبروی دوربین نشست، اقرار کرد. مرحوم آیت الله ریشهری آن موقع وزیر اطلاعات بود. کتابی دارد خاطرات مربوط به این داستان، یک جلد کتاب مفصل فکر میکنم ۴۰۰ ۵۰۰ صفحه است، غذای مربوط به این قضیه را تعریف میکند. آن آقا نه تنها زیر بار نرفت، از همینجا دچار مشکل شد با امام. به چالش خورد. در خاطرات شخصی که خودش نوشته و منتشر کرده، روی سایت خودش است، مجوز ارشاد ندارد، سایت خودش منتشر کرد. در سایت خودش خاطراتی که گفته، میگوید: «آمدند به من گفتند که امام نظرش این است.» بالاخره اسناد همه همین را حکایت میکرد که این قاتل، آدمکش، جنایتکار. نظر این آقا برنمیگشت. آمدند گفتند: «آقا از باب احترام به امام بالاخره شما این قضیه را بپذیر.» یک کلمهای گفت در مورد امام. گفتم: «بالاخره امام برایش این شکلی مسجل شده، این شکلی فکر میکند نسبت به این آقا.» یک تعبیر تندی به کار برد که من حتی نمیتوانم از ذهنم، خودش در کتاب میگوید که «فلان کرده که در مورد برادر داماد ما این شکلی فکر میکند.»
این مسیر راه خدا میگوید یک جاهاییاش کم میآوری. اینجاهاست ها. شلاقه را تحمل میکند، زندانه را تحمل میکند، تبعید را تحمل میکند. به بچه من بخواهی گیر بدهی و بچه من را در موردش عدالت را جاری کنید، این داداش داماد ما را بگیرید و اینها، دیگر من دیگر نیستم. اینجا. یک فیلمی ساختند به اسم «مصلحت» دیدید؟ خیلی فیلم قشنگی است. ببینید حوزه هنری ساخته. دادستان و بچهاش مثلاً توی درگیریهای خیابانی با منافقین یک نفر را میزند و که آن هم یکجورایی به حق بوده ولی این کار سر خودی انجام داده. یعنی در حد کشتن دیگر، حق نداشته بکشد. اصل دعوا و درگیریها بالاخره پیش آمده بوده، به حق هم بوده این پسره طرفدار مثلاً شهید بهشتی بوده، آن یکی از منافقین بود ولی این میزند او را میکشد. خیلی صحنههای فوقالعادهای توی این فیلم است. واقعاً قشنگ ساخته. که میگوید که یعنی نشان میدهد در فیلم همه رفیقهای این دادستانه پشت بچه در میآیند. پروندهها را یک جوری مدیریت میکنند که این تبرئه بشود و در فشار قرار میدهند مادر آن پسره که کشته شده را که رضایت بدهد. آن هم طاغوتی، ضد انقلاب، ضد آخوند. دادستان خودش باخبر میشود، همه اینها را عزل میکند. تا پای اعدام بچه میایستد. طناب اعدام را خودش میاندازد گردن بچهاش. خودش این اتفاق اعدام را فراهم میکند. فقط به این مادره میگوید که تو بیا زیر این پله را بزن، مثلاً اگر میخواهی بچه را بکشی. که آن مادره وقتی میآید زیر پله را بزند دیگر گریه میکند و این طناب را برمیدارد و میگوید: «من این عدالت را دیدم و از شما خوشم آمد.» حالا یک فضایی دارد.
امروز یکی از سرداران مجاهد گمنام، از شهدای آینده، جلسه بودیم. بعد جلسه صحبت میکرد. از دوستان حاج قاسم و شهدای بزرگ، شهید پاکپور. از معاونین، مسئولیت بزرگی هم الان دارد، یک جایی در کشور. یک قضیهای را البته من قبلاً شنیده بودم، نصفه شنیده بودم. ایشان کامل تعریف کرد. آن نصفه خودم را که میتوانم تعریف کنم. نصفه دیگر را هم که ایشان گفت ۲۵ درصدش را، یعنی نصف آن دوباره، میتوانم ۷۵ درصد قضیه را تعریف میکنم برایتان. ۲۵ درصد آخرش نمیشود.
حاج قاسم سلیمانی (رضوان الله علیه) وقتی که فرمانده سپاه قدس شرق کشور و مبارزه با اشرار و خیلی مسائل و اینها با ایشان بود، اینهایی که مخصوصاً از سمت پاکستان و اینها وارد کشور. یکی از این شخصیتهای گنده جزو اشرار، قبل از عبدالمالک ریگی که یکجورایی بدتر از عبدالمالک هم بود. این بابا را اینها مدتها دنبالش بودند که دستگیرش کنند. میآیند با او تماس میگیرند، پیام میدهند و اینها، دعوتش میکنند به یک مهمانی که آقا ما میخواهیم با شما. من که مثلاً جمهوری اسلامی اینهاش نمیدانم، مثلاً به اسم مهمانی ایشان را یک جایی دعوت میکنند. بنده خدا پا میشود میآید و با یک حالت خیلی معمولی و توی مهمانی مینشیند و دستگیرش میکنند، میبرند. ایشان میگفتش که میروند خدمت رهبر انقلاب. حالا من یادم نیستش که خود این عزیز هم توی آن جلسه بودند یا نه. میروند محضر رهبر شهید انقلاب. خیلی جالب است، واقعاً ببینید آقا ربّیون یعنی چی؟ در راه خدا صبر کردن و مراقبت کردن و حواسجمع بودن یعنی چی؟ تا کجاها این قضیه ادامه مییابد. میگوید که اینها آمدند گزارش بدهند. این آقا گفتش که حاج قاسم برای ما تعریف کرد از حاج قاسم این را یادم آمد. حاج قاسم گفتش که من رفتم خدمت آقا گزارش بدهم. ما خیلی خوشحال بودیم، آقا یک شکار کردیم مشتی. گزارش دادند. آقا فلانی را دستگیر کردیم. «باریکالله، احسنت. چقدر خوب. چه کار کردی؟ چه جوری دستگیرش کردی؟» قرار گذاشتیم و مهمانی و اینها و آمد و دستگیرش کردیم. آقای شهید فرمودند که: «یعنی خیانت کردید؟ خیانت؟» فلانی آقا شخصیت این شرور بزرگ، جنایتکار، تروریست، آدمکش، قاچاقچی. ایشان گفت: «باشد. این به شما اعتماد کرده و مهمان شما بود. حق نداشتید مهمان را، حق نداری مهمان محترم است. حق نداری دستگیرش کنی. بله، در تله میانداختید، میگرفتیدش. مهمان وقتی آمده به شما اعتماد کرده برای چی دستگیرش کردی؟» حاج قاسم آقا من پوکیدم، نابود شدم. زدم زیر گریه و توی سرم. میخواستیم آقا را خوشحال کنیم، ناراحت شد. «هیچی، آزادش میکنید.» برمیگردد. بعدها دوباره مینشینید عملیات طراحی میکنید. گفتیم: «شما آزادی شهر هرت است که من آزاد بشوم؟» گفتیم: «نه رهبرمان گفته.» همه بازی است. «من الان میآیم بیرون، از بیرون یکی میآید با تیر میزند. میخواهید زحمت اعدام و اینها به اسم جمهوری اسلامی نیفتد؟ میخواهید همینجوری من را کلهام را بکنید زیر؟ من بیرون نمیروم.» آقا گفتند: «آقا رهبر ما فرمودند ایشان مهمان شما بوده، محترم است، باید آزادش کنیم.» میگفت: «آیه و قسم و خدا و پیغمبر و نمیدانم حاج قاسم بیاید تعهد بدهد و به خدا ما نداریم و راحت باش و هر جا دوست داری برو و گوه.» اینها را گفتیم و هی این پرسید: «خداوکیلی رهبر شما گفته؟» واقعاً طرف توبه کرد، با سپاه شروع کرد همکاری کردن، لو دادن بقیه جریانها. آن ۲۵ درصد بعدش را دیگر نپرسید که نمیتوانم بگویم. در قید حیات نیست بنده خدا. خلاصه اینقدر قضیه مهم است. آقا این دستور خداست، این است. دستور خدا همیشه توی این فحش خوردن نیست، توی شهید شدن نیست. یک وقت هم توی این است که یک چیز مثل قضیه اصحاب سبت. دیگر حالا وقتمان هم که دارد تمام میشود، حرفمان هم تازه گل انداخته.
کدام باحال است ها. خدا، خدا خیلی باحال است. برداشت دستور داد به یهودیها: «آقا هر روز این دریا مال شما، صید آزاد. کی صید نمیکنی؟ شنبهها. شنبه و صید ممنوع.» حالا صیاد بدبخت یکشنبه دوشنبه باید بیاید پارو بزند، تور بیندازد. سه ساعت چهار تا ماهی در بیاید، دو تایش قابل استفاده نیست، یکیاش نمیدانم اوراق است، یکیاش فلان است، یکیاش نمیدانم یکی فلان است. شنبهها ماهیها همینجور خودشان میپرند روی آب. همه خوردنی درجه یک، تر و تمیز، تپل. شنبهها که ممنوع. همه ماهیها روی آبداری. یکشنبه خودمان باید برویم هی بگردیم در این دریا دو تا ماهی پیدا کنیم. گفتند: «چه کار کنیم؟ حوضچه درست میکنیم. شنبه که ماهیها میآیند در حوضچه را برمیداریم. ماهیها میآیند توی حوض، قشنگ پر میشود. غروب شنبه این عقب این حوضچه را میبندیم. ماهیها توی حوضچه میمانند. یکشنبه که شد میآیند ماهیها را از اینجا برمیداریم. ما یکشنبه خاصین.» باطن میمونی اینها را عیان کرد. ظاهرشان هم تبدیل به میمون شد، مسخ شدند اینها به فرمایش قرآن. وقتی دارم بهت میگویم شنبه، بچه مگر گیر آوردی؟ شنبه ممنوع. یک آیه دیگر در قرآن داریم، میفرماید: «من برای این حاجیها که مُحرِم میشوند، صید را ممنوع کردم.» بعد خودش میگوید خیلی باحال است اینهاش خیلی باحال است. خودش میگوید، میگوید که: «من صید را ممنوع کردم. از اینور به حاجی گفتم شکار نمیکنی در احرام. از اینور به آهوها میگویم که بیایند در بغل حاجیها.» این آهو هی میآید میپلکد. «تناله ایدیهم.» دیگر اصلاً تیر نمیخواهد، با دست در میتوانی بگیری. مُحرِم نباشی من آهو نمیفرستم ها. برو یک کم به قول مشهدیها این را شور بده. میخواهم ببینم وقتی گفتم انجام نده کی واقعاً من را قبول دارد. چیزی که خود خدا گفته.
این صبر در راه خدا یک وقتهایی این شکلی است ها. همش به این نیست که بچهات کشته بشود و درد و زخم. یک وقتهایی هم یک چیزهای تپل و شیرین و مشتی و اینها میآید سر راه. با پای خودش پا میشود میآید. باید ندید بگیری. اینها میشوند ربّی. فرمود: «ما کنار پیغمبر بودیم. آنور اگر بچهمان ایستاده بود، بابامان بود، میایستادیم. ما یزید و نذالک الّا ایمان و تسلیماً.» فکر نکنی حالمان هم بد میشد. هر چی اینجور بیشتر رفتار، ایمان و تسلیممان بیشتر میشد. «و مضینا علی اللغم و صبرنا علی مداد الالم.» صبر میکردیم، تحمل میکردیم، پیش میرفتیم. «و جدّوا فی جهاد العدو.» وقتی آمدیم در میدان جهاد دیگر جدی بودیم، بازی در نمیآوردیم. اینهاش قبول، آنهاش نه. اینهاش را اینجوری. «آخر من عدونا.» گاهی میشد یکی از ما، یکی از دشمن. «یتخال.» هر کدام دنبال این بود که آن یکی را بکشد. «فمرّةً لنا من عدوّنا.» یک وقت میشد ما میزدیم دشمنها را. وقتی هم او میآمد پدر ما. همیشه هم برد و پیروزی و اینها نبود. «فلما رَأى الله صدقنا أنزل بِعدوّنا الک.» خدا وقتی دید ما راست میگوییم، واقعیایم، خدا پیغمبری آمدیم وسط، دشمنمان را زمینگیر کرد و «أنزل علینا النصر.» نصرت بر ما، «حتی استقر الاسلام ملقیّاً جرانه.» این بود که پایههای اسلام سفت شد. «و متوطناً اوتانه.» این بود که اسلام عالمگیر شد. اینجوری بودیم. اینجوری تا کردیم. اینجوری کنار پیغمبر بودیم که اینطور شد. دوباره آن جمله اولی که گفتم که مال اینجاست: «اگر مثل شماها بودیم که یک شاخه هم سبز نشده بود، یک ستون هم بالا نرفته بود.»
همین را حضرت زهرا (سلام الله علیها) ۹ تا ویژگی میگویند. من این نکته را بگویم عرضم را تمام کنم. خسته نشوید. این حال امیرالمؤمنین (علیه السلام) و مجاهدت امیرالمؤمنین (علیه السلام) را با ۹ تا عبارت ازش یاد میکند. سریع میگویم و ترجمه. یکیاش این است: «مکدوداً فی ذات الله.» خودش را به کد میانداخت، به رنج، به زحمت، فشار به خودش میآورد برای خدا. من که هر جا هیچکس فشار ندارد هستیم. آنجا هیچکس دیگر سخت است و فشار دارد. دومیش: «مجتهداً فی امر الله.» برای اینکه دستور خدا را انجام بدهد نهایت زور و تلاشش را میآورد وسط. سدش را میگذاشت. سومیش: «قریباً من رسول الله.» همیشه نزدیک پیغمبر بود. چون پیغمبر کانون خطر بود. پیغمبر اصل این تمدن بود. دور پیغمبر بود، فاصله نمیگرفت. آن بغل بود، در دسترس بود، آماده به خدمت بود، بیست و چهار ساعته در دسترس بود. چهارمین: «سیداً فی اولیاء الله.» آقا بود ولی نه آقای رانتخوارها و پولدارها و کلاشها و اختلاسگرها. آقای اولیاء خدا. آقای اولیاء خدا بود. توضیح دارد. پنجمیش: «مشمّراً.» این آتشنشانها را دیدید که وقتی میآیند توی مثلاً آن اتاقک خودشان مینشینند با لباس کار نشستهاند، آمادهاند. منتظرند که این زنگ بخورد، بیایند بروند سوار ماشین بشوند، حرکت کنند. یک همچین حالت آمادهباشی را در عرب بهش میگویند «مشمّر». یعنی لباس پوشیده، آماده، گوشبهزنگ که بگویند بیاید. بعضی تا صدایش کنی تا راه بیفتد لباس پیدا کند نمیدانم کفشش گم شده، جورابش سوراخ، لنگه کفشش آنجا افتاده. هر سری هم به هر دلیلی یک مشکلی دارد. قرآن میگوید که «یخرجون لعدوله.» از اولش اصلاً دنبال راه در رو بود که جور نکرد. اصلاً از اولش بهش میگفتند این را بردار گفت: «بابا ورمیداریم، شهر میشود فردا میگویند آن قضیه بود بربری بگیر.» شبیه این میشود. هر وقت صدا کردند یک بهانه داشته باشد. علی چه شکلی بود؟ اینجوری آماده بود. تا خطری آمد گوشبهزنگ بپرد جلو. مشمر.
دیگر چی؟ «ناصحاً.» یکرنگ. غرضمرض نداشت. دنبال منفعت و پول. این کاره را میآیم چون توش این رزومه است، این فایده است، مال رفیقهایم است، مال فامیلهایم است. آن یکی را نمیآیم توش چیزی نیست. مثل این کمیسیونهای مجلس است که احساس تکلیف میکنم بعد میآیند عضو مجلس میشوند و اینها که همه خوب بر اساس احساس تکلیف میآیند دیگر. میدانید که ما اصلاً کسی را، همه با احساس تکلیف برای خدا برای خدمت به نظام مقدس جمهوری اسلامی اینها میآیند. بعد در کمیسیونها که ثبتنام میکنند مثلاً کمیسیون خارجی مثلاً وزارت خارجه و اینها، چیزهایی که مثلاً سفرهای خارجی دارد و اینها کلاً ۳۰ نفر میخواهد ۲۰۰ نفر ثبتنام میکند. کمیسیون فرهنگی نه سفر دارد نه پول دارد نه چیزی دارد و اینها ۲۰ نفر میخواهد تقریباً سه نفر میآیند. بعد کمیسیونهای جاهای دیگر که پر میشود، همه را به زور میفرستند اینجا. خدا. تکلیف اینها آمده بودند ثبتنام کرده بودند بندگان خدا ولی به هر حال سفر خارجی دارد، میدانی آدم. بالاخره ما که داریم تکلیفمان را ادا میکنیم بگذار در ژنو ادا کنیم. نیویورک برویم. چه کاری است؟ خوب قضیه این شکلی است. امیرالمؤمنین (علیه السلام) ناصح بود. حیف که وقت نیست ولی حیفم میآید این را نگویم برایتان. در جنگ خیبر که یکی از جنگهای سخت بود و کار گره خورده بود و هیچکس جرئت نمیکرد برود سمت لشکر دشمن. پیغمبر یک بار پرچم را داد به اولی، رفت برگشت. دومی رفت برگشت. سومی که به نظرم عمروعاص بود رفت برگشت. امیرالمؤمنین (علیه السلام) چشم درد داشت. به قول ما دکتر بهش استراحت مطلق داده بود. نمیتوانست بجنگد. اصلاً چشمش به شدت درد میکرد. یک چیزی در تاریخ دیدم خیلی کیف کردم. حالا از اینها هزار تا هست ها ولی دیگر حالا خردهریزهاش را بگویم که حالا وقتمان هم اجازه بدهد. نوبت رسید پیغمبر فرمود: «میخواهم پرچم را بدهم به یک کسی که هم خدا دوستش دارد هم او خدا را دوست دارد. این برود جلو. کرار غیر فرار. میرود برنمیگردد.» همه دوست داشتند ببینند کیست. فرمود: «برید علی را صدا کنید.» آمدند امیرالمؤمنین (علیه السلام) در خیمه نیست، در سنگر نیست. باید استراحت میکرد. گشتم تعجب کردم. حالا امیرالمؤمنین (علیه السلام) کجا باشد خوب است؟ به قول امروزیها در تدارکات، در آشپزخانه. چشمش درد میکرد، دستش که کار میکرد. باز به تعبیر امروزی من حضرت رفته بود آنجا سیبزمینی پوست میکرد. آقا تو فرمانده جنگ باشی، نفر اول باشی، کار گره خورده باشد، منتظر میدانی الان باید چقدر پ. باز دو ساعت نبودم، گند زدین ها. اصلاً باید یک وقتهایی خودت بروی کنار که بفهمند. چشمش درد میکند، استراحت مطلق دادهاند، رفته دارد سیبزمینی پوست میکند. کمیسیون فرهنگی و خارجی و اینها ندارد برای امیرالمؤمنین.
ویژگی بعدی: «مجدداً.» جدی بود، قاطعیت داشت. با عقیل برادرش چه شکلی رفتار کرد. «کاذّاً.» دهان. پشت کار. زحمتها را پشت سر هم تحمل میکرد تا به نتیجه برسد. «کد» آن زحمت مداومی است که آدم ادامه میدهد تا به نتیجه برسد. من نهمین ویژگی: «لا تاخذه فی الله لومه لائم.» کار خدایی انجام میداد. ملامت کسی رویش. همه بد میگویند، همه فحش میدهند، رأی نمیدهند. این ۹ تا ویژگی امیرالمؤمنین (علیه السلام). اینها که کار پیغمبر. عرض من تمام. کم بودند کسانی که این شکلی. کم. شاید بشود یک امیرالمؤمنین بود، یک فاطمه زهرا. جالب است در خطبه فدکیه حضرت زهرا یک بار حرف از خودش نمیزند. مرد اگر همش در میدان بود، در جنگ بود، دلش به چه زنی قرص بود. خانه را سپرده بود که یک کلمه اعتراض نمیکرد، حرف نمیزد، غر نمیزد. همه اینها از قبل حضرت زهرا (سلام الله علیها) بود. یک کلمه نمیگوید اینها خدمات من. همه را میگوید کار علی بود. خانه را مدیریت میکرد آب در دل علی تکان نخورد. یک بار امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمد دید در خانه نان نیست، غذا نیست، هیچی نیست. فرمود: «فاطمه جان چرا در خانه هیچی نیست؟» عرض کرد: «علی جان چند روزه هیچی نداریم. من با همان چیزهایی که ته وسایل مانده بود دیگر تا الان جور و جور کردم رساندم. دیگر الان هیچی نمانده بود.» «خوب به من میگفتی فاطمه.» عرض کرد: «علی جان من از خدا خجالت میکشم، از تو درخواستی بکنم. میترسم نتونی انجام بدهی، شرمنده بشوی پیش من. از خدا خجالت.» «انی أستحیی من الله.» از خدا خجالت میکشم. حواسش بود علی شرمنده نشود. و چقدر امشب علی شرمنده شد. این ساعتها، ساعتهای غسل دادن. اینقدر شرمنده شد. هی دانه دانه دارد امیرالمؤمنین (علیه السلام) برایش معلوم میشود. عجب اینجوری هم شده بود. این را هم به من نگفته بود. ای عجب بازویش ورم کرده. این را هم به من نگفته بود. جانم فدای این زن مجاهد فداکار بیادعا. تابوت. دل امیرالمؤمنین (علیه السلام) نسبت به خانهاش قرص بود، آرامش داشت. رفع اصلاً شیرازه خانه علی (علیه السلام) از هم پاشید. اوضاع امیرالمؤمنین (علیه السلام) به هم ریخت. چه شبی است امشب برای علی. حالا کلاً هم از این عالم یک دانه درخواست فاطمه (سلام الله علیها) داشته: «علی جان من را شبانه غسلم بده. همین. تو که میدانی من از تو درخواست ندارم. خودت غسلم بده، خودت کفنم کن، خودت دفنم کن.» در عبارتی در یکی از این وصیتها، یکی از نقلها این است. فرمود: «علی جان خواستی من را دفن کنی یاسین برایم بخوان. یک کم کنار قبرم بنشین. من به تو انس دارم، زود پا نشی بروی. من با تو مأنوسم کنار قبلم.» وصیت.
حالا علی (علیه السلام) تنهایی مشغول انجام این وظیفه است. بگذارید برایتان مقتل بخوانم. شام شهادت میفرماید: «و الله لقد أخذت فی أمرها.» شروع کردم مأموریتی که به من داده را انجام بدهم. «فغسلتها فی قمیصها.» به من هم دستور داده بود روی پیراهنش غسلش بدهم. روی پیراهن غسل دادم. از کافور پیغمبر مقداری که نمانده بود استفاده کردم. در غسل او کفنش کردم. کفن چند لایه است. این کفنها را لایه به لایه بستم. رسید به آن بخش آخر کفن که صورت را میبندند. به این مرحله رسید. «فلما هممت أن أعقد الرداء.» آمدم صورت را هم ببندم. این بچهها را صدا کردم بیایند با مادر وداع کنند. دیدار آخر صورت مادر را ببینند. صدا زدم: «یا ام کلثوم، یا زینب، یا سکینه، یا فضه، یا حسن، یا حسین! هَلُمّوا تَزَوَّدوا من اُمّکم.» بیایید با مادرتان خداحافظی کنیم. یک بشارت بهتان بدهم کیف کنید. فضه را هم که صدا زد به فضه هم فرمود: «بیا با مادرت خداحافظی کن.» این برای ماها بشارت. فضه را به فرزندی قبول کرده فاطمه (سلام الله علیها). فضه به فاطمه (سلام الله علیها) مادر میگفت. انشاءالله به ما هم اجازه بدهد قیامت مادر صدایش کنی. «هَلُمّوا تَزَوَّدوا من اُمّکم.» بیایید با مادرتان وداع کنید. «فهذا الفراق و اللقاء فی الجنّه.» این دیگر دیدار آخر است. دیدار بعدیتان در بهشت است انشاءالله. «فاقبل الحسن و الحسین.» امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) دویدند. «و هما ینادیان وا حسرتا لا تنفع ابدا من فقد جدنا.» شروع کردند شیون کردن، گریه کردن، اظهار مصیبت کردن. به مادر گفتند: «یا ام الحسن، یا ام الحسین! مادر جان اگه پیغمبر را دیدی سلام ما را بهش برسان. از طرف ما به پیغمبر بگو: انّا قد بقینا بعدک یتیمین فی دار الدنیا.» شما که رفتی ما در این زندگی یتیم شدیم یا رسول الله. الان هم که مادر را دارند از دست میدهند این داغ سنگینتر میشود. خودشان را انداختند روی پیکر مادر، روی صورت مادر، در بغل مادر.
یک کلامی دارد امیرالمؤمنین (علیه السلام) اینجا. اگر این روایت نبود، از زبان امیرالمؤمنین (علیه السلام) نبود باورش سخت بود. میفرماید: «انی اشهد الله.» خدا را شاهد میگیرم. «انها قد حنّت.» یکهو دیدم صدای ناله فاطمه (سلام الله علیها) بلند شد. این بچهها این اظهار دلتنگی و اظهار درد و مصیبت کردن، صدای ناله فاطمه (سلام الله علیها) بلند شد. «و انت و مدّت یدیها.» دیدم دستها را از کفن درآورد فاطمه (سلام الله علیها). «و ضمّتهما الی صدرها ملّیاً.» دیدم این دو تا بچه را سفت بغل گرفت. یک مدت طولانی این دو تا بچه را سفت بغل گرفت. بگذارید من گریزی بزنم عرضم تمام، روضه تمام. معطلتان نمیخواهم بکنم. شب آخر است دیگر. نمیدانم چی شد ولی یک احتمالاتی به ذهنم میرسد. یکیاش این است این بچهها این چند وقت خیلی مدارا کردند، خودشان در بغل مادر نمیرفتند. میدانستند اوضاع و احوال مادر چطور است. این استخوانهای دنده شکسته، پهلو شکسته، بازو شکسته، دست بالا نمیآید. انگار یکجورایی دیگر این قضیه اینجا حل شد. دیگر انگار زدند به سیم آخر. دیگر کار مادر تمام شده. بگذارید ما خودمان را سفت بیندازیم در بغل مادر. انگار مادر هم دارد میگوید من هم که خلاص شدم، بگذارید من هم سفت بغلتان کنم. سفت این بچهها را در آغوش گرفت.
امیرالمؤمنین (علیه السلام) میفرماید یکهو شنیدم ملکی از آسمان صدا زد: «یا اباالحسن ارفعهما.» این دو تا بچه را بلندشان کن. «فلقد أبک یا والله ملائکه السماوات.» ملائکه آسمان به هم ریختند. غوغایی در آسمانها شده. کسی طاقت ندارد این صحنه را ببیند. این بچهها را بلند کن. اینجور در بغل مادر دارند گریه میکنند، ناله میکنند. یک کلمه روضه من تمام. شب آخر است. بگذارید این روضه این شکلی تمام بشود. این امضا زیر این مجلس و این گریهها بخورد. ملائکه آسمان طاقت نداشتند حسن و حسین را در بغل مادر ببینند. من نمیدانم این ملائکه کجا بودند در آن شام؟ نمیدانم این ملائکه چه شکلی تحمل کردند وقتی این سه ساله لبهایش را گذاشت روی این لبها، صورتش را گذاشت روی این سر بریده، هی صدا زد بابا، بهم بگو این رگ گردن...
برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید.
جلسات مرتبط
جلسه دوم: مدیریت پیامبر و مجاهدت علی؛ دو ستون تمدن نبوی
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: معیار تمدن؛ کرامت انسانی یا پیشرفت فناوری؟
از مدینه تا تمدن
جلسه چهارم: مجاهدت علی(ع)؛ ستون استواری تمدن مدینه
از مدینه تا تمدن
جلسه پنجم
از مدینه تا تمدن
جلسه ششم
از مدینه تا تمدن
سخنرانیهای مرتبط
محبوب ترین جلسات از مدینه تا تمدن
جلسه چهارم: مجاهدت علی(ع)؛ ستون استواری تمدن مدینه
از مدینه تا تمدن
جلسه پنجم
از مدینه تا تمدن
جلسه اول: جاهلیت پیش از اسلام در آیینه خطبه فدکیه
از مدینه تا تمدن
جلسه دوم: مدیریت پیامبر و مجاهدت علی؛ دو ستون تمدن نبوی
از مدینه تا تمدن
جلسه ششم
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: معیار تمدن؛ کرامت انسانی یا پیشرفت فناوری؟
از مدینه تا تمدن
جلسه دوم: از یثرب تا مدینه؛ پنج تحول تمدنی پیامبر
از مدینه تا تمدن
جلسه اول: سقیفه و نقش مردم مدینه در انحراف پس از پیامبر
از مدینه تا تمدن
جلسه سوم: ولایت، روح تمدن اسلامی
از مدینه تا تمدن
در حال بارگذاری نظرات...