!! توجه: متن زیر توسط هوش مصنوعی تولید شده است !!
بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا ابوالقاسم المصطفی محمد و آله الطیبین الطاهرین و لعنت الله علی القوم الظالمین من الان الی قیام یوم الدین.

خب، به حمد الهی، کتاب صلات را امروز آغاز می‌کنیم. در این روز با برکت، روز رحلت اولین بانوی نمازگزار عالم اسلام، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها، ان‌شاءالله اگر بحث مطالعه و گفتگوی پیرامون صلات ثوابی داشته باشد، هدیه می‌کنیم به روح این ام‌المؤمنین بزرگوار که به گردن تمام مسلمانان حق دارد. هرچه از معارف اهل بیت و دین و معنویت به دست ما رسیده، انصافاً بنیان‌گذار اصلی‌اش فداکاری‌ها و ایثارگری‌های حضرت خدیجه سلام الله علیها بوده است. یک سوره حمد و توحید با یک صلوات هدیه کنیم به مادرمان حضرت خدیجه سلام الله علیها. اللهم صل علی محمد و آل محمد.

بسم الله الرحمن الرحیم. کتاب صلات. ما یک اجمالی و خلاصه، طبق برنامه معمولمان، کل این کتاب را که حول و حوش تقریباً صد صفحه می‌شود، این صد صفحه را توی ده دقیقه - یک ربع می‌گوییم. بعد می‌آییم شروع می‌کنیم هر فصلی را. کل کتاب صلات یازده فصل دارد.

فصل اول: اعداد صلات.
فصل دوم: شروط صلات.
فصل سوم: کیفیت صلات.
فصل چهارم: باقی مستحبات صلات.
فصل پنجم: تروک صلات.
فصل ششم: باقی صلات.
فصل هفتم: احکام خلل در صلات واجبه.
فصل هشتم: قضای صلات‌ها.
فصل نهم: صلات خوف.
فصل دهم: صلات مسافر.
فصل یازدهم: صلات جماعت.

یازده فصل. فصل اول در مورد اعداد نماز است. ما هفت نماز داریم: نماز یومیه، نماز جمعه، نماز عیدین (فطر و قربان)، نماز آیات، نماز طواف، نماز میت، نمازی که به طرق دیگر بر گردن انسان واجب می‌شود با نذر یا شبه آن. یک بحثی هم اینجا می‌کنم پیرامون نمازهای مستحبی. این فصل اول کتاب بود.

در فصل دوم، شروط نماز. نماز هفت شرط دارد. هفت شرط وارد می‌شوند. اولیش وقت است. وقت نماز داخل شده باشد. برای اینکه تعیین وقت بشود، چکارها باید بشود. وقت خود نماز، وقت نافله‌هاست که سخت‌ترین بخش کتاب به همراه بخش قبله است که خب بخش سنگینی است انصافاً. این دو بخش را داریم. اول وقت، بعد قبله است. جهت قبله، روش پیدا کردن قبله، در صورت نیافتن جهت قبله.

بخش قبله. بخش سوم، دیگر بقیه بخش‌های کتاب صلات نسبتاً می‌شود گفت ساده است. سَتْر عورت در مرد و زن باید به چه نحوی صورت بگیرد. حکم نجاست لباس و شرایط لباس نمازگزار را هم همینجا (در بخش ستر) بیان می‌کند.

بخش چهارم: مکان نمازگزار. مکان نمازگزار چه شرایطی داشته باشد. بعد بحث خیلی مفصل و زیبایی می‌کند درباره مسجد و احکام مسجد، مستحباتش و مکروهاتش. بعد، نماز در کجاها مکروه است. تقدم مرد بر زن در نماز و بحث محل سجده و احکام سجده. این را هم در مکان نمازگزار بحث می‌کند.

بخش پنجم: طهارت بدن. از این بحثی نمی‌کند.

بخش ششم: ترک کلام در نماز. چه جور صحبت‌هایی، سخنانی مبطل نماز و چیزهایی که در حکم کلام است و باید در نماز ترک بشود؛ مثل قهقهه و این‌ها.

و هفتمی‌اش هم اسلام طرف، یعنی کافر نباشد و تمیز هم داشته باشد. قوه ممیزه برای اینکه نماز بر او واجب باشد. یعنی اگر مجنون و این‌ها باشد، نماز بر او واجب نیست. بیهوش باشد و این‌ها، نماز بر او واجب نیست و کودک را هم باید تمرین دهیم به نماز از شش سالگی، هفت سالگی، گفتند حتی بزن بچه را. این یعنی چه؟ بله، این را هم ان‌شاءالله. پس فصل دوم هفت شرط نماز بود: وقت، قبله، ستر عورت، مکان، طهارت بدن، ترک کلام و اسلام. این هفت تا در فصل دوم.

در فصل سوم، کیفیت نماز. مستحبات قبل از نماز مثل اذان و اقامه و این‌ها. واجبات نماز که واجبات نماز ده تاست. اول قیام و احکامی پیرامونش. دوم نیت و احکامش. سوم تکبیرت‌الاحرام و احکامش. چهارم حمد و سوره و تسبیحات اربعه است و احکامش. پنجم جهر و اخفات. بعد یک بحث اینجا داریم درباره مستحبات قرائت. ما عزائم را در نماز می‌توانیم بخوانیم. سجده‌دار. احکام قرائت. اگر سوره حمد را بلد نیست، چکار بکنیم؟ بحث خیلی مهمی است. کسی که تازه مسلمان شده، وقت نمازش دارد فوت می‌شود. الان نماز عصرش دارد قضا می‌شود، ظهرش دارد قضا می‌شود. سوره حمد را هنوز بلد نیستیم، باید چکار کنیم؟

بحث ششم در مورد رکوع است. واجبات و شرایط رکوع.
بحث هفتم در مورد سجده است و احکامش.
بحث هشتم درباره تبرک (نشستن).
بحث نهم درباره تشهد و احکامش.
بحث دهم درباره تسلیم (سلام دادن در نماز) و احکامش.

این هم فصل سوم، مستحبات و واجبات نماز بود (کیفیت).

فصل چهارم: باقی مستحبات نماز. مستحبات تکبیر، مستحبات قیام، خود قنوت، تعقیبات نماز. این هم فصل چهارم بحث است.

فصل پنجم: تروک نماز. چیزهایی که باید در نماز ترک بشود؛ مثل الهی آمین گفتن که نماز را باطل می‌کند و بحث‌های اینجوری؛ مثل زیاده رکن. اگر زیاد بشود، چه سهواً چه عمداً. سهواً هم شما یک دانه رکوع اضافه بروی، نمازت باطل است. نماز را قطع بکنی. کجاها می‌شود نماز واجب را ترک کرد، قطع کرد؟ از کجاها نمی‌شود؟ مکروهات نماز. مستحبات مخصوص زن در نماز. این‌ها را هم توی فصل پنجم بحث می‌کنیم.

فصل ششم: باقی نمازها. خب، این‌ها درباره نمازهای یومیه بود و خیلی‌هایش هم شباهت داشت با نمازهای دیگر. یک بحث جداگانه‌ای هم درباره نمازهای دیگر می‌کنیم. درباره نماز جمعه و احکامش مفصل بحث می‌کنیم. درباره نماز عیدین مفصل بحث می‌کنیم، ان‌شاءالله. درباره نماز آیات. من اینجا در پیرامون نماز آیات یک بحثی می‌آورم درباره غسل‌های مستحبی. حول و حوش بیست تا غسل مستحبی را ذکر می‌کنم.

بحث بعدی درباره نماز منظوره، نمازی که نذر کرده‌ایم. نذر کردم فلان جا دو رکعت نماز بخوانم. اگر زیارت امام رضا (علیه السلام) رفتم، دو رکعت نماز در حرمش بخوانم. بروم جمکران، دو رکعت نماز بخوانم. این‌ها نمازهای شبیه این. پنجمش هم نماز نیابت و اجاره. کسی که اجیر می‌شود برای میت نماز بخواند، این به چه نحوی؟ نماز استیجاری. این‌ها در فصل ششم.

اینجا پیرامون این بحث تبصره و تکمله‌ای دارند. ایشان نمازهای مستحبی را هم وارد می‌شوند؛ مثل نماز استسقاء (طلب باران)، نافله ماه رمضان (صد رکعتی که هزار رکعتی که در کل ماه رمضان هست، چه جور تقسیم‌بندی می‌شود، به چه نحوی خوانده می‌شود)، نافله زیارت، نماز استخاره، نماز شکر. در مورد هر کدام از این‌ها هم بحث می‌کند.

فصل هفتم: احکام خلل در نماز واجبه. اگر یک خلل عمدی در نماز صورت گرفت یا خلل سهوی در صورت گرفت. یک جزئی را از نماز فراموش کردم و آن جزء هم رکن نبوده. کجاها باید سجده سهو برود؟ خود سجده سهو چیست؟ احکام سجده سهو. شکیات نماز. بحث شکیات نماز بحث فوق‌العاده مهمی است. وارد بحث می‌شوند پیرامون شکیات نماز. هفت مسئله ذکر می‌کنند (مسائل سبعه).

مسئله اول این است که (این‌ها همه در شکیات نماز، این هفت مسئله) وقتی ما شک می‌کنیم، ولی یکی از دو طرف شک برایمان غلبه دارد، اینجا چکار می‌کنیم؟
مسئله دوم این است که شیخ صدوق فرمودند که اگر بین شک دو و چهار، یعنی تشهد دارد، می‌گوید شک می‌کند که این تشهد رکعت دوم است. نمازش باطل است. (یک بحثی می‌شود که قبول دارند.)
مسئله سوم این است که شیخ صدوق باز دوباره فرمودند که اگر شک بین دو و سه بکند در نماز مغرب، باید دو رکعت نماز احتیاط نشسته بخواند. درباره این هم.
مسئله چهارم این است که ابن جنید نظرشان این بوده که شک بین سه و چهار را هم می‌تواند بنا بر اقل بگذارد، هم می‌تواند بنا را بر اکثر بگذارد. این هم یک بحثی پیرامونش صحبت می‌شود.
مسئله پنجم این است که نظر ابن بابویه پدر (که اینجا سر چهار نفر دفنند، پدر شیخ صدوق)، ایشان نظرشان بر این بوده که آن فقیه که امام عسکری (علیه السلام) تعابیر بلند در مورد ایشان دارند، ایشان نظرشان بر این بوده که شک بین دو و سه. نظر خاصی دادند ایشان.
مسئله ششم درباره اینکه کثیرالشک اصلاً نباید به شک خودش اعتنا بکند.
مسئله هفتم: نظر ابن بابویه، دو تا ابن بابویه (پدر و پسر، شیخ صدوق و پدرشان) هر دو درباره شک بین سه و چهار نظری دارند که این هم مسئله هفتم ماست.

هفت تا مسئله داریم توی فصل هفتم. در فصل هفتم درباره شکیات نماز بحث می‌شود. یکی از بحث‌های ماست در مورد خلل در نماز. به مناسبت، درباره شکیات نماز و به مناسبت هفتم، مسئله این‌گونه که عرض کردیم.

فصل هشتم: درباره قضای نمازهاست. کجا نماز، قضای نماز واجب می‌شود؟ این ترتیب بین قضاها، خب برخی نظرشان این است که باید به ترتیب قضا بشود. شما اگر ده تا نماز صبح به گردنت است و مابینش نمازهای دیگر قضا شده، یعنی ده شبانه‌روز نماز قضا شده. نمی‌توانی بیایی ده تا نماز صبح کنار همدیگر بخوانی، بعد نماز صبح مابین همین چهار تا نماز دیگر بخوانی. بعد نماز صبح بعدی. برخی قائل به این ترتیب هستند، برخی هم قائل نیستند به این ترتیب. حالا اگر کسی بنا بر این باشد که باید به این ترتیب بخواند، ترتیب یادش رفته. روز اول نماز صبح قضا شد، روز دوم نماز یا اول روز اول نماز عصر، روز دوم نماز صبح. به چه ترتیب بوده؟ مثلاً این‌ها باید چکار کنند؟

کسی که مرتد بوده، بعد توبه کرده، این چند روزی که مرتد بوده و قضاهای نمازش را به جا بیاورد. این احکامش بحث می‌شود. کسی که دسترسی به طهارت مائیه (آبی) و ترابیه (خاکی) نداشته، بدون طهارت نماز خوانده، این بعداً باید قضایش را به جا بیاورد یا نه؟ این هم بحث. نافله‌های یومیه قضا شده، این قضا خوب است یا نه؟ در مورد این هم بحث می‌شود و قضای نمازهای پدر که واجب می‌شود (پسر ارشد). این هم بحث می‌شود. مادر هم در این حکم هست یا نیست؟ این هم بحث می‌شود. برخی فقها قائلند که مادر هم در این حکم است.

اینجا به مناسبت سه تا مسئله را هم مطرح می‌کنند. یکی این است که مثل شیخ طوسی نظر دادند که اگر کسی عضوی (مشکلی) دارد، باید بیندازد نمازش را به آخر وقت، به امید اینکه عذرش برطرف بشود. یکی دیگر درباره نماز مبطون. شخصی که مبطون است (این مرضی دارد که هی ازش باد خارج می‌شود). حکم شهید را دارد. این نمازش را باید به چه نحو بخواند؟ نمی‌تواند قدرت ماسکه (نگهدارنده) ندارد، نمی‌تواند این را نگه دارد. و اینکه مستحب است (مسئله سوم) که نمازهای قضا را هرچه سریع‌تر قضایش را به جا بیاورد. این سه تا مسئله را هم توی فصل هشتم درباره قضای نمازها بحث می‌کند.

فصل نهم: درباره نماز خوف. خوف می‌گوید چیز خوفی است. این هم نمازش نماز خوفی. اولاً که کجا نماز خوف خوانده می‌شود و کیفیت خواندنش و نماز ذات‌الرقاع. ذات‌الرقاع نمازی است که حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) ظهر عاشورا خواند. در شرایط جنگی، نحوه ورزشی است که آدم مثلاً می‌ترسد از اینکه اگر نماز بخواند، کیان مسلمین یا جان عده‌ای در خطر باشد. پس ذات‌الرقاع دسته‌بندی دارد و شرایطی دارد. آن هم یکی از اقسام ده‌گانه نماز خوف است که آن نه قسم دیگرش را مطرح نمی‌کند. یک. حالا اگر این نماز خوف در مغرب باشد، به چه نحو خوانده می‌شود؟ چون نماز خوف دو رکعت است. حالا اگر بخواهیم ما سه رکعتی بخوانیم، نماز خوف را باید چجوری بخوانیم؟ و اینکه سلاح برداشتن. چون آیه قرآن هم هست، شما وقتی در نماز خوف هستی (یکی از آیات سوره مبارکه نساء)، واجبی که سلاح دستشان باشد. حالا این‌ها این سلاح را چه جور باید دست بگیرند؟ کی و سلاح را بگذارند روی کوه و سجده چه جور؟ این را هم در مورد فصل دهم درباره نماز مسافر.

اینجا دو تا بحث داریم: یکی درباره اینکه شروط نماز مسافر چیست؟ یکی اینکه کجاها مسافر می‌تواند نمازش را کامل بخواند؟ شروط نماز مسافر که خب، این خود بحث احکام مسافر هم هست و روزه مسافر هم به این بنده. پنج تا چیز است: یکی اینکه قصد مسافت بکند، هشت فرسخ شرعی یا نصف مسافت رفت و برگشتی. هشت فرسخ برود یا چهار فرسخ برود و برگردد. این شرط اول. شرط دوم این است که در طول مسافت که می‌رود، همه‌اش نیت سفر داشته باشد، وسطش عدول نکند از سفر. کثیرالسفر نباشد. سفرش هم سفر معصیت نباشد. بعد حد ترخص هم برسد. این پنج تا. آن هم بحث اینکه کجاها می‌شود، مثل در مسجد کوفه و حرم امام حسین (علیه السلام) و مسجدالحرام. این‌ها می‌شود نمازش را با اینکه مسافر است، کامل بخواند.

فصل دهم. فصل یازدهم که فصل شیرینی هم هست و خیلی دیگر بخش ساده‌ای است، بخش نماز جماعت. ثواب نماز جماعت را بحث می‌کنند. وجوب نماز جماعت را بحث می‌کنند که در برخی حالات واجب می‌شود. حرمت نماز جماعت را بحث می‌کنیم که در برخی حالات حرام می‌شود نماز جماعت؛ مثل نافله نماز تراویح و این‌ها. اقتدا در اثنای نماز جماعت و احکامش. شرایط امام جماعت. شرایط جماعت زن و مرد به چه نحوی باشند. فاصله‌ها به چه نحوی. قرائت حمد و سوره در جماعت. نیت امام و مأموم. شکستن نماز برای رسیدن به نماز جماعت. من دارم نماز می‌خوانم، این هم نماز جماعت. نمازم را بشکنم که به نماز جماعت برسم. حکمش چیست؟ من اقتدا بکنم به امام. همانجا امام سر از رکوع بردارد، آنجا باید چکار کرد و نمازش حکمی پیدا می‌کند؟ متابعت مأموم از امام در کجاهاست؟ به چه نحوی؟ چقدرش واجب است؟ مستحبات و مکروهات جماعت. بطلان نماز امام در وسط نماز جماعت که اگر امام نمازش باطل شد، چکار بکنیم؟ نماز میت یا وسط نماز مأموم پی ببرد به عدم صلاحیت امام جماعت. بعد نماز. احکامی که برایش پیش می‌آید. اقتدا به امام سنی. این احکامی که پیرامونش هست. امام نشسته، مأموم ایستاده می‌شود یا نمی‌شود؟ امام امی حکمش چیست؟ امام معوج‌اللسان، آنی که در زبانش آفتی دارد، حروف را نمی‌تواند خوب تلفظ بکند، که حالا این حرام، مکروه، چیست؟ اقتدا و افضلیت امام جماعت. دو تا آخوند داریم، هر دو عدالت دارند، کی افضل از آن دیگری؟ اگر سید باشد، مثلاً افضل است؟ اگر زیباتر است؟ هرکی خوشگل‌تر است؟ این بهتر است که به آن اقتدا بکنی؟ هرکی قشنگ‌تر قرائت می‌کند؟ هرکی چیت‌تَر است؟ این‌ها بحث افضلیت که ده تا معیار را تقریباً ذکر کرده‌اند برای اینکه دو تا امام جماعت کی بر آن یکی افضلیت پیدا می‌کند.

این خلاصه بحث کتاب صلات ما بود. و الحمدلله رب العالمین.